Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 1
" Biblioteka Histor.-Literacka   BADANIA KRYTYCZNO-HISTORYCZNE I LITERACKIE   przez   J. B. z Pobujan na Podolu. Tom III. Księgarnia B. Behr'a (E. Bock) Berlin 27, Pod lipami. Poznań 21, Ulica Wilhelmowska. 1870. "

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 2
" Biblioteka Historyczno-Literacka, Tom III. "

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 3
" BADANIA KRYTYCZNO - HISTORYCZNE I LITERACKIE   przez   J. B. z Pobujan na Podolu. Tom III. Księgarnia B. Behr'a (E. Bock) Berlin 27, Pod lipami. Poznań 21, Ulica Wilhelmowska. 1870. "

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 4
" NOWE SZKICE HISTORYCZNE. SKREŚLIŁ KAROL SZAJNOCHA. Lwów, nakładem Karola Wilda, 1857. Pierwszemi pracami swemi, Bolesław Chrobry i Odrodzenie się Polski, autor zdobył sobie wysokie znaczenie naukowe, które dotąd utrzymał przyzwoicie, chociaż trudno twierdzić, że je..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 5
" Boguchwał opowiadał przygody Waltera hrabi na Tyńcu, Heligundy królewnej francuzkiej i Wisława hrabi na Wiślicy. Heligunda pozwoliła się wykraść Walterowi, ale zmienna, rozmiłowawszy Wisława uwięzionego na zamku tynieckim, zdradziła rnęża, który przykuty do muru, musiał być..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 6
" Szkiców swoich umieścił. Mimo ogromnej uczoności, mimo łatwych i szczęśliwych przybliżeń, nie wlał przecież w nas przekonania, że to, co na wielu miejscach o herbach nadmienia, bezpiecznie przyjętem byćby mogło. W tej teoryi przezeń zbudowanej, nie widzimy związku, logiki..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 7
" przeobrażenie się naszej społeczności, zostały osobistemi, tylko dla jednej rodziny. Nie mylił się przeto p. S. kiedy uznał, że jest różnica między naszemi a zachodniemi herbami. A czemuż na innem miejscu wykłada, że razem z chrześciaństwem, przez pośrednictwo Czechów, herby..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 8
" pod tym wzglądem nie wahamy się naszej wyznać niewiadomości, a miłownikom tych zewnętrznych żywiołów, przesyłamy umpomnienie: antiquam cognoscite matrem. Jej łono obcych natchnień nie potrzebowało. Szkoda zatem, że p. S. odstąpił swojej pierwszej myśli o stanowczej..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 9
" kiem mającemu herb zwoływania swoich podwładnych, poddanych, kmieci, kiedy miano ścigać złoczyńców, gasić pożary i.t.d. Leliwa, Półkoza, Starza, były takiemi głosami, które się zachowali nawet we XIV wieku. To wykłada p. S., a my zapytujemy, co się zachowało we XIV..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 10
" wiary, jest to wielki błąd i najszkodliwszy mniemać, że może być zbawiennem narodowi przyswajanie, wcielanie zewnętrznych żywiołów, a jeszcze jakich? Wsuwanie myśli germańskiej do ciał słowiańskich, albo polskich, mięszanie dwóch duchowych żywiołów, naznaczając niemieckiemu..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 11
" bów, znaków, niejako przysposabiały. Jeden herb spólny wielu rodzinom dowodzi, że za czasów oddalonych, owe rodziny łączyła krew, albo polityczne braterstwo, polityczne rodzeństwo; tyle mocne, tyle rozległe, że jednoherbny, miał prawo spadkobierstwa, był spółdziedzicem...."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 12
" "gadki, nad którą nieskończenie wielu uczonych pracowało od wieków, a pracowało bez skutku. " Prawda, niestety! ale ona dowodzi, że czasami, uczeni, opuszczając najważniejsze pytania, upodobali sobie zagadki, z których najszczęśliwszego rozwiązania, nie wyniknie przecież żadna..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 13
" łakach, ludziach, przez pewny czas przedzierzgnionych we wilki. Jest szczególność. Herodot słyszał, że u narodów zachodnio-północnych, u Słowian przeto, ludzie mieli dar brania na siebie, przez pewny czas, wilczej postaci. A myszy? We słowniku Schwenck'a wydanym 1855, m ausen..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 14
" uważa, że niema żadnych śladów, żadnych pamiątek, upoważniających domniemanie, że Normandowie, jako podróżnicy, albo jako wojownicy, wstępowali do głębszych, do środkowych ziem Polski. Ich dawny szlak był na Nowogród, może przez Dźwinę, na Smoleńsk, do Kijowa, ku Czarnemu..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 15
" ani pojmujemy, jakimby sposobem można przyczepić Pomorzanom nazwanie niemieckie korsarzy. Jakkolwiek bądź, znośniej, a nawet pożyteczniej czytamy domysł p. S. aniżeli owe dziwy o myszach ludojadach, których rzeczywistości nikt nie wierzył. Zajęła dalej uwagę autora, owa łaźnia..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 16
" sam na nie patrzał: "pas, żupan karmazynowy, łańcuch, złote ostrogi, tarcza, a na niej herb," ale patrzał w złudzeniu, albowiem, za czasów Bolesława W. szlachectwo herbowe takie, jakie się później wykształciło, szlachectwo herbowe, rodowe, dziedziczne, jeszcze nie istniało, albo..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 17
" podań, — dwanaście ziem, dwunastu wojewodów wybieralnych, przyjaciół, doradzców Bolesława W., uważamy za wyobrazicieli ziem, powiatów, które powolnie wchodziły do polskiej jedności, kierowanej przez Piastów, — oni żupanami, a Bolesław wielkim żupanem, naczelnym wodzem. Była..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 18
" przecież p. S. we wszystkich nie przedstawia utworach, a mógłby i powinienby, przez szacunek dla swego umysłu i dla tej publiczności czytającej, ktora jemu spółczucia nie odmawia. Mieliśmy zawsze przekonanie, że wiek XV niebył dotąd właściwie zgłębiony a przecież, jest to wiek..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 19
" umysłu swego nie przypuszczał, widząc i rozumiejąc, co i teraz rozumiem i z tem umieram, że panowanie domu tego byłoby exitiosum koronie polskiej, zgubą i zniszczeniem wolności szlacheckiej," a hetman i kanclerz wielki, nie był bogaczem. "Domowe inne rzeczy o sprzętach i dochodach,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 20
" zadaniem, zgadzamy się. Ale, jakim sposobem rodzinie andegaweńskiej, Piastom, albo Jagiellonom, też same małżeństwa potrzebnemi i użytecznemi byćby miały, nierozumiemy i prosimy, aby nas autor co do tej rzeczy nauczył. Nie znałżeby głównej, a czynami usprawiedliwionej zasady:..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 21
" królowie, nie jaśnieli politycznym rozumem, czuli jakiś strach przed cesarsko-niemieckim majestatem. Zdawali się wstydzić swoich niedawnych pogańskich początków. Nie możemy zrozumieć Władysława Jagiełłę i zanadto wielbionego Witolda, którzy, jako pacholęta pozwalali się..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 22
" wyjątek. Trudno zaprzeczyć wysokiemu rozumieniu przez autora narodowych rzeczy. Lecz równie trudno, nie być uderzonym i przykro — silnem nachylaniem się do niemieckości. Autor twierdzi: "gdy po śmierci króla Kazimierza, następstwo tronu, już wówczas na los elekcyi zdano." Zdawałoby..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 23
" przeczącem i niweczącem działaniem przemawiały zacne i patryotyczne chęci. Naród, któryby nie posiadał swoich własnych żywiołów, nie mógłby żyć, umiera. Nie dałyby jemu życia zewnętrzne żywioły, chociażby one, jako dowieść usiłuje p. S., z Niemiec przyniesione być..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 24
" taka wolność pewne wsie mogłaby wyludnić i grunta, leżałyby odłogiem. " R. 1520 wyszło postanowienie sejmowe nakazujące wszystkim włościanom, przynajmniej jeden dzień pańszczyzny, tam gdzieby ona jeszcze nie istniała. Autor podaje usprawiedliwienie pańszczyzny, jej strony wysokie..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 25
" książe nie miał prawa ich zatrzymać. To co książe nadał, wróciło się doń. Byli kmiecie dzierżawcy ziemi, posiadacze, co do osoby, zupełnie niepodlegli. Lecz byli kmiecie dziedzice, ziemi rzeczywiści właściciele, w znaczeniu najobszerniejszem, bezwarunkowem. Synowie kmiecia..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 26
" a Kołaczem kmieciem. Rozdziału stanowczego jeszcze nie rozróżniamy. Wejścia do społeczności szlacheckiej, nikomu nie utrudniano. Lecz Mikołaj, nim swoje znaczne posiadłości przekazał klasztorowi Cystersów, musiał uzyskać pozwolenie księcia. Konieczność zezwolenia, właściwie..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 27
" Piroga. Książe, owym Pirożcom, las na własność przysądził. Były zatem prawdziwe spadki, prawdziwe dziedzictwa między kmieciami. Takich nadań, takich dziedzictw nie znosiło nawet to, jeżeli nadany posiadacz czyli dziedzic, nie dopełnił przyjętych zobowiązań, naprzykład służby..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 28
" urządzeń. "Macierzą wszystkiego rozterku a niezgody, mówi księga Wiślicy, jest spólność posiadania, gdyż mając spólnie zawiadować majątkiem poruszają się bracia rodzeni częstokroć ku wzajemnej mierziączce i kłopotom niemałym. Przeto, kwoli uwarowania się zwady a może nawet..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 29
" ścieśniło się i niejako zagasło. W wieku XVI, bracia, był to wyraz grzeczności, znak polityczny, pod   którym ani myśli, ani uczucia, ani rzeczywistości nie było. Co do tych przynajmniej względów, Polska nie rozwijała się, nie wykształcała, nie wzmagała wewnętrznej..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 30
" aby dał swoje zezwolenie. Kazimierz W. na sejmie Wiślicy, spólność rodziny łamać upoważniał, czyli doradzał rozbrat. Jednak sąd ziemski krakowski zniósł testament, przez który, król dobra ziemskie rozdawał. Zniósł na mocy tej praw polskich zasady, że zezwolenia krewnych nie..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 31
" P. S., zdaje się, duchowy układ społeczności uważa odmiennie. Polska za czasów Bolesława W. miała potrzebować zagranicznych żywiołów. To, czem była przez wieki, nie miało jej wystarczać. Powtarza i uwielbia nauki, które Szczepan święty król węgierski, zostawił swemu synowi..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 32
" nacisku na wschód. Zteutonszczenie Polski pociągało za sobą rozrośnięcie się państwa niemieckiego Krzyżaków, bez żadnej już zawady, w ogromną potęgę niemiecką obejmująca całe wybrzeże wschodnio-baltyckie i Litwę aż za Dzwinę i Dniepr. Cały wschód Europy nakształt..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 33
" kramentalnych u Niemców mysteryów passowania na rycerzy szydzili książęta nasi dopełnianiem tej ceremonii na przysłanych sobie z Niemiec błaznach i trefnisiach nadwornych. Mistyczną cześć owych stołów honorowych krzyżackich uważały ówczesne umysły polkie, z wszelką..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 34
" dym czynnikiem historycznym, wybujał z latami w ostateczność, w szkodliwą wygórował przesadę." Tego nierozumiemy, na to się nie zgadzamy. Przeciw zbawienności wpływów niemieckich, sam autor podawał najmocniejsze dowody. Germanija ani rządu, ani oświaty, ani moralności, których,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 35
" związek rodziny właściwie ocenił, ale przecież nie wstąpił do samej treści. Byłżeby albowiem ogólnie twierdził, że za Piastów, nikomu nie służyło prawo zbywania własności ziemskiej, jeżeli książe, król, nie dał zezwolenia. Najdziwniejsza omyłka! Nadana ziemia sprzedaną..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 36
" aciciele; że zasada posiadania ziemi przez lechitów, a przez kmieci, była zupełnie odmienna, chociaż o ziemi posiadanej przez lechitów, żadna polska ustawa nie spomina, ani jej się domyśla nawet. Zakaz 1496 włościanom nabywania ziemi, dowodzi, że zasada własności była jedna, że..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 37
" wian, nie znakiem zbawienia, ale zaprowadzeniem niewoli i zatracenia. To prowadzi nas do najobszerniejszej i najważniejszej pracy Nowych szkiców historycznych: "Nastanie Szlachty i Herbów w Polsce," pracy łączącej najszczęśliwsze pomysły i najniepewniejsze twierdzenia,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 38
" u Słowian, u Polaków nawet, społeczności nie było, ani rodziny, ani własności. Szlachectwo, własność, rodzina, rządna społeczność, u nas, nagle, w jednej chwili, powstać miały. Co przecież, sprzeciwia się najmocniej niepoliczonym dowodom, znajomym samemu autorowi, wedle..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 39
" ród, rodzaj, genus, familia, cognatio. I nic więcej. Nie ma nawet domysłu, aby to być miał stan polityczny, panujący na zachodzie, taka szlachta, jaka się u nas stopniowo rozwinęła, Slahta, był to wszelki ród, myśl ogólna, nie nasuwająca godności, wywyższenia, albowiem..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 40
" koniecznej potrzeby szukania na zachodzie rodziny, własności, dziedzictwa, herbów, szlachectwa, a uzacniania, wynoszenia przez nie naszej społeczności, która zawsze się przedstawia p. S., jako barbarzyńska, wbrew niezaprzeczonym niemieckim podaniom, najwyżej zaszczytnym dla Słowian,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 41
" Helmold zachował pamięć zwyczaju prawa u Słowian Odry, z którego wynika, że u nich rodzina, miała mocne, wysoko moralne urządzenie; była związana, nie kończyła się na synach, a bez synów, nie pozostawiała pustkowia, puścizny. Jeżeli jaki krewny był chory; jeżeli się..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 42
" nasze polskie słowo leżeć, legowisko. Przytem, jeden i tenże sam początek mowy niemieckiej, słowiańskiej i greckiej nawet, pozwala mniemać, że legen, lehen i legomaj, leżeć, w naszej mowie pozostało naturalnie. Ńieistnieje potrzeba pożyczki u Niemców i Greków. Należałoby..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 43
" które, zdaniem jego, przez wpływ chrześciańsko - gerniański do Czechów, a przez nich, do Polski, w środku X wieku, wniesionemi być miały. Sąd Lubuszy ma jeden stanowczy rys przeciw mniemaniom p. Szajnochy. Sejm, zgromadzenie narodowe, uchwaliło szanować dawny ojców obyczaj, spólne..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 44
" Szaffarzyk i Palacki, marzyli sobie. Sąd Lubuszy , nie ma przedstawiać pogańskich i słowiańskich rysów: rękopism ma być z XIII wieku. Autor, opisał postępowanie sądowe niemiecko-chrześciańskie. Kmieci, nie śmie ze śpiewu wyrzucić p. Szajnocha. Są to sędziowie, dosyć..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 45
" Wody i ognia, sądu Lubuszy, nie nazwiemy próbami sądowemi bożemi, znanemi rzeczywiście u Niemców, nieprzecząc, że u Słowian Laby napotykamy, zdaje się próby sądowe przez gorejące żelazo. Woda, u ludów północnych miała symboliczne znaczenie. Ogień, także był symbolem..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 46
" "Ale my Litwini, jesteśmy stara szlachta rzymska." Więc p. S. takie przytacza dowody! Więc mamy wierzyć, ze do nas z Czech herby nadeszły, że Litwini mają rzymskie pochodzenie! że szlachta litewska, jest to, stara rzymska szlachta. Pompeje, Libony, Kolumny, Ursiny! Kto przechował..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 47
" wedle samego autora "wojenny system feudalny właścicielstwa warunkowego, owładnął wszystkie stosunki w wiekach X i XI. Ostatnie zabytki własności allodialnej upadły." Jakież były spadki w systemie feudalnym, jaka rodzina? "Kusa" odpowiada nasz autor, to jest, ściśniona, ograniczona,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 48
" naznaczonych herbem, przez tenże sam znak spokrewnionych, związanych, zespojonych braci. Miałby nasz uczony autor niepokonane trudności udowodnienia, że herby na tarczach, jako znaki szlachectwa, u nas, w środku X wieku istniały. Podobnoby ich nie wyszukał, gdyby się i na zachód udał...."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 49
" siebie nowy znak, nowy herb mógł stanowić — dowód, że u nas herb niebył znakiem i dowodem szlachectwa. Autor wymienia szlachcica, który pytany jakiby herb miał odpowiedział: nie wiem. Ale nie miał powątpiewania, że był istnym szlachcicem. Kiedy dochodzono szlachectwa, nie pytano o..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 50
" PIERWOTNE DZIEJE POLSKI I LITWY. wydał W. A. Maciejowski. Mapa jedna. Warszawa 1846. Roczniki i Kroniki Polskie i Litewskie najdawniejsze, przez W. A. MACIEJOWSKIEGO. Dwie mapy. Warszawa 1850. Uczony, dawny professor uniwersytetu Warszawy, w dwóch dziełach, o których zamierzamy..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 51
" Skarby zebrał, nie zaprzeczamy, ale obcemi nagromadzone pracami, zresztą, wartość tych skarbów, naówczas tylko nabiera ważności, jeżeli z nich badacz właściwy zrobi użytek. (1) ------------------ (1) Panu Kaczorowskiemu, przeciw któremu, często i drażliwie występuje, Pan M. nie..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 52
" Pan Maciejowski mniema, że tym własnym wymaganiom zadosyć uczynił; że odkrył i wydobył myśl, która kierowała rozwijaniem się dziejów polskich, ruskich i litewskich. Wszystkiego nie dokonał, ale ma przekonanie, że z tych materyałów, które nagromadził, teraz, może być napisana..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 53
" czny i niesłuszny, pomiatać najdumniej temi, którzy, przez względy sumienia albo nauki, nie mogliby dać zatwierdzenia, czynom przezeń ustanowionym, a najgłowniej owej myśli, która miała stwarzać i ożywiać dzieje polskie, litewskie i ruskie. Nie jesteśmy pierwsi i sami, którzy..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 54
" rodowym grzechem przeciwko naszemu historycznemu wyznaniu.Żadna inna europejska historya nie wymaga więcej umiarkowania, powagi, przygotowania, religijnego uczucia i natchnienia, w tym, który o niej mówić, który jej czyny i myśli oceniać zamyśla. Nie powiemy, aby tych wszystkich, tych..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 55
" mienne widzimy światy. Uczony professor uniwersytetu, nie zmienił się i nie rozwinął swojej umysłowej natury. Takim jest, jakim nam się pokazywał na katedrze przed rokiem 1830. Zrywa się., jakieś wielkie zapowiada rzeczy, a język i myśl ma złamane, a raczej, nie ma potęgi..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 56
" mieszkańcami ziemi, która później przyjęła miano Polski. Jest to w nim uderzająca sprzeczność, której godzić nie mamy potrzeby. Wykazaliśmy dostatecznie, że nic nie dowodzi tożsamości narodowej Getów, Daków i Słowian; i dalej, że dobrze przed owem mniemanem wychodźtwem Daków..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 57
" Germania, Rzesza Niemiecko-Słowiańska, że tylko Polano-Słowianie, z za Dunaju na północ Karpat przeszli, Pierwsze światło historyi polskiej, mniema on, miga nad Dunajem i po nad wodami Laby, na cztery wieki przed Chrystusem, albo pierwszego wieku ery chrześciańskiej, zapominając, że..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 58
" Nasza myśl, myśl polska, myśl całych naszych dziejów, nie była w nas. Pan Maciejowski założył sobie wyszukanie myśli, która kierowała życiem Polski, a przez jej przewodnictwo i przez udzielenie się jej, ludami Litwy i Rusi, — i zrobił odkrycie najciekawsze dlań, nieprzeczuwane..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 59
" ma także Polanie. Pomijamy różne przekręcenia nazwy Polaków. Nestor mówi Poljanie, Poljan czyli Polanin, a w liczbie mnogiej, Poliana. Polanie przeto, jest nazwa właściwa, czysto słowiańska, narodowa. Na to, że Polanie wzięli imie narodowe, na zachodnim brzegu Wisły od pól, które..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 60
" najniekrytyczniej uwierzył. Co do nas, po dokładnem rozważeniu uznajemy, że mocniej odpowiada wymaganiom historycznej nauki twierdzenie, aniżeli zaprzeczenie. Na jednych i tychże samych siedliskach, pod jednem i tymże samem nazwaniem, występujący Boulanes, Poulanes drugiego wieku, a..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 61
" eousque crescit latitudo linguae slavicae. Drobnemi wydawały się Niemcy przy tej ogromnej Słowiańszczyźnie. Pan Maciejowski naucza, że między Polanami Wisły i Dniepru, były odwieczne stosunki. Byli oni tymże samym narodem: nie rozdziela ich, nie rozróżnia niczem. Zachodziła między..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 62
" Wysuwa się panu M. mimowolne przyznanie, że Polanie od Laby do Dniepru, zakładali powszechnie, spółeczności gminowładne. Chociaż źle powiedział, ------------- dzcy, mający jakieś własne, przyrodzone prawo wyłączne dla nich. Ruryk był początkowo tem niezawodnie, czem byli..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 63
" od Laby, albowiem Polaniu Laby, był rozwinieniem Polanów Wisły. Ten czyn, że Polanie Wisły, do tej odległej północy posunęli się, rozszerzyli się, utwo- ---------------- władnych, z wyrzucenia gminowładztwa, wielkie da Słowian wyniknęły a pomyślne zmiany, mniema Szafarzyk...."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 64
" rzyli mocno spojone społeczeństwo, jednym kierunkiem, jednemi myślami, dowodzi jasno, jaka była zewnętrzna moc Polanów Wisły, jakie ich niezmierne historyczne ------------------------------------ Katarzyny II. niemki, morderczyni i wszeteczniey nie zaprowadzi!? Jest w czeskiej myśli..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 65
" znaczenie i posłanictwo, za często nie zrozumiane, nieprzeniknione, nawet fałszowane niepobożnie przez słowiańskich i przez polskich badaczy. Nestor miał miejscowe podania, śpiewy, może miał jakie zapiski. Podania i śpiewy były żyjące, znajome wszystkim, ale pomięszane, wachające..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 66
" mieszkających odwiecznie. Była to owa ogromna, jedna Słowiańszczyzna, o której dokładnie wiedzieli Prokop cezarejski i Massudy. Jedność Polanów Wisły i Dniepru, ich tożsamość narodowa, pozwala się wyprowadzić naturalnie ze słów Nestora, który mówi: "Słowianie dopiero nad..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 67
" Dniepru, dobitniej wskazana być nie mogła. Lecz Nestor myli się, nie wie, kiedy twierdzi, jakoby nazwa Lachowie pierwsza być miała; że osady lechickie, przybrały później imiona Polaków, Mazowszan, Pomorzan, Lutykow. Wedle słów i myśli Nestora, przedstawia się jedność narodowa..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 68
" ludźmi mądremi i zmyślnemi. Od tych Polan, po dziś dzień, są Polanie Kijowa. " Najrozleglejsza nauka, najsubtelniejsze rozumowanie, któremi P. M. swoje dzieło ubrał, nie przekonają, aby między Lechitami i Polanami Wisły i Dniepru przed XI wiekiem, przed wstąpieniem Waregów,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 69
" piękności Słowian, aniżeli cudzoziemcy Grecy i Niemcy, ostatni jak wiadomo, zawsze zawistni naszemu rodowi. Jakie że powiemy wykręty — aby, na złość prawdzie, wbrew najpewniejszemu świadectwu. Grecy VI i VII wieku, Prokop i cesarz Maurycy, Helmold XII wieku, chociaż Niemiec, dają..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 70
" mienia nas ? Nasz zwyczaj zdobywać ziemie innych, naszych, nie oddajemy innym. Takie nasze postanowienie, dopóki miecz trzymamy." A dziś ? Dziś na tej ziemi słowiańskiej, która w VI wieku żywiła syny mające tyle podniosłe uczucia, Słowianin, niewolnikiem, u swoich, albo u obcych...."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 71
" To przecież, co naucza p. M. o Germanii, nie jest bez wagi. Niejako zrobił odkrycie świata Słowian, świata Polski, który był, który być przestał, który się ścieśnił, który przecież moie wrócić do wielkich rozmiarów, jakie przedstawiał zdumionym Grekom i Niemcom. Uprzątnijmy..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 72
" Ziemopisiec bawarski 866 — 900, o tych Serabch, o Serbii, z ust Słowian powziął niezmierne wyobrażenie i napisał: "Serbijanie, Serbowie, jest to kraj takiej wielkości, że zeń wszyscy Słowianie wyszli i twierdzą, że z tamtąd swój prowadzą początek." Wedle najpewniejszych..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 73
" z rzeczami i ludami swego czasu mówi, że Karol W. wszystkie barbarzyńskie i dzikie narody rozłożone między Renem tudzież Wisłą, Oceanem i Dunajem, mową prawie podobne, obyczajami bardzo różne, a Germanię, zamieszkujące, pokonał i hołdowniczemi uczynił. (1) Że Laby dochodził..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 74
" rokie powiaty bawarskie zaludniali Słowianie, czyli osadnicy wprowadzeni w VII wieku. Namby się zdawało, że ludność nierównie dawniejsza, przedhistoryczna być musiała. Ś. Bonifacy zakładał nad Menem. i Renem słowiańskie rolnicze osady, któremi, pustynie niemieckie, piaski i..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 75
" wianie, ukryci pod imieniem Wenedów, byli ludem tej ziemi najdawniejszym i wysoko ukształconym. Za taki lud, także podania skandynawskie uważają Wenedów głośnych przez wiedzę ludzkich i boskich rzeczy, których udzielali Niemcom, Gotom, Skandynawcom samym — tym, którym P. Szaynocha..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 76
" Wenedów, wskazują, że tam zapewne był początek Słowian. Dla rzeczy atoli, której poznaniem zajęci jesteśmy, ważniejsze są nazwy rozproszone po całym północnym zachodzie Europy, nazwy tyle zgodne, tyle mnogie, że Wenedów Słowian, mamy gruntowny powód uważać, za najdawniejszych..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 77
" zbrojnie do Bretanii. Wendi wejść mogli, ale ludność słowiańska, była dawniejsza. Tacyt mówi, że mowa Estiów, Prussów, Litwinów i bretońska podobnemi być miały. Mylił się, ale nie daleko. Naówczas kiedy do Bretanii owe wenedyckie weszły osady, języki litewski i słowiański..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 78
" We Szwajcaryi, kantonie Wallis, zachowały się dotąd szczątki Słowian, osadników czyli starożytnych mieszkańców, trudno oznaczyć. Dotąd mówią oni narodowym językiem, nie są uważani za Niemców. Nazwy miast widocznie słowiańskie: Gradecz, Granus, Krzemianica, Cremona; Luka,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 79
" cający Keltowie, Gallowie. Takiemi wpływami zewnętrznemi, rozrywała się Słowiańszczyzna dotąd spojona; niektóre jej części daleko rzucone, znikały; inne powoli, ale statecznie i krwawo wytępiło niemieckie ujarzmienie. Pozostała atoli część najważniejsza, najżywotniejsza,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 80
" to myśl niemiecka. Nie, Lechici byli wszędzie u siebie, nad brzegami Laby, Wisły, nad Sanem, nad Dnieprem i dalej nawet. — Ogólnie, Lechici byli tam, gdzie się rozciągały powszechnie Polanów, daleko wysunione na zachód: Pomorzanie, Lutycy, owi Wilcy, czyli Welety. Panu Maciejowskiemu..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 81
" urządzenia. U Ranów, naprzykład, arcykapłan więcej miał władzy aniżeli król, a raczej wojewoda; królów albowiem, pierwotni Słowianie, nigdy nie mieli, i nigdy mieć nie chcieli, chociaż P. M. Krakusa na króla czyli wojewodę dziedzicznego wykierował. Że Mazowszanie, Pomorzanie i..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 82
" Są nazwy wsi, miast i miejsc Rugii i Meklenburga, zupełnie podobne nazwom we właściwej, we środkowej Polsce Gniezna i Poznania, a takich nazw u Czechów nie ma, chociaż wedle zdania najlepszych czeskich uczonych, ludność, która po ustąpieniu, czyli wyrzuceniu Keltów i Markomanów..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 83
" Jednem słowem; wedle tych świadectw, jakie mamy, cokolwiek Słowian było i jest na zachodzie, uważamy, jako najściślej narodowo i językowo związane z Wenedami Wisły, Bugu, Sanu, Dniepru, a przedewszystkiem, z Polanami Wisły. Było to jakieś potężne ognisko, którego promienie..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 84
" Ubolewamy nad tem, a wierzemy, że sam się wzniesie do uznania tej niezmiernej omyłki. Zkąd jej początek? Me miał, nie zdobył sobie jasnych pojęć o przeszłości Polanów Wisły, o ich historycznem działaniu. Ciągle się mięsza, kiedy ich przeszłe czyny rozważa. Szukał myśli,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 85
" wytępiający podbój dochodził Odry: zagrażał Polanom. Bolesław Wielki, wyobraziciel wielkiej myśli, naczelnik duchowy ludu, bez którego, tych świetnych dzieł, jakie wykonał, nie mógłby był wykonać, ugruntował niepodległość Polski, zakreślił granice, do których ona..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 86
" Cóż mniema nasz autor o tych Polanach Wisły, Laby i Dniepru? Badał ich. Jakaż była myśl, która tych Polanów Wisły ożywiała? Pan M, jako zwyczajno jemu, jego niestałemu umysłowi, daje twierdzące i przeczące odpowiedzi, prawdziwe i fałszywe widoki, historycznie ugruntowane i senne..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 87
" u dolnej Goty, u Wenedow, u Słowian, u Polanów naucza p. Maciejowski, stała na wysokim stopniu oświata, nasza społeczność towarzyska niczem nie -------------- Wandalus. Jeszcze 1254 — 1262 pisano: "Nad rzeką Wandalus, którą gmin, Wisłą nazywa. " Nazwa przeto Wisły, Wandalus, nowa..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 88
" ustępowała niemieckiej, była nawet wyższa, albowiem Niemiec naśladował." A upraszamy najmocniej zatrzymać ten stan Polanów nim do nich nadeszli, jeżeli tylko nadeszli Lechici, mniemani urządziciele i zbawiciele Polanów. To wyznanie będzie skałą, o którą p. Maciejowski sam..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 89
" jaki tylko pomyślany być może. Dobrowski, pierwszy znawca tych rzeczy, mowy Polanów Laby i Wisły uznał jednemi. Toż samo rozumie i P. M. Na wschodzie, u Polanów Dniepru, i u innych Słowian wschodnio-południowych, nazywanych Rusinaini, napotykamy, jeżeli można, wydatniejszą..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 90
" zgłębił, czy zgłębić nie umiał, myśli, która ożywiała ludy Wisły i Dniepru, prowadząc pierwsze, do okazałej historycznej wielkości drugim, odbierając moc rozwijania się i wykształcenia. Przedmiot, o którym mówimy, najżywiej nas zajmuje: dla nas, dla naszej historyi, ma..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 91
" sam ze siebie i dla siebie, zupełnie niepodobny narzeczu właściwemu moskiewskiemu, podobniejszy mowie halickich Rusinów, ale zawsze tyle mocny, tyle własnemi stojący siłami, tyle mający życia, że i dlań, cesarka petersburska Akademia, słownik sporządzony oddzielnie wydać..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 92
" Dniepru. Dałże samemu sobie i innym poznanie tej myśli, która ożywiała nas i Polano w Dniepru, przezwanych Rusinami ? (1) Na to wszystko, uczony profesor, nie dał zaspakającej odpowiedzi. Przedstawia swoje o tych najważniejszych przedmiotach pomysły, ale takie, których. my oparci na..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 93
" moc! Opłakana, nienaprawiona omyłka! Po uznaniu przymiotów właściwych dawnym Słowianom, a głównie Polanom, pan M. znalazł inne rzeczy, zupełnie niepodobne i sprzeczne pierwszym. Czytamy przeto nieco zdziwieni "że ciż sami Polanie okazali niemoc zawiązania politycznej społeczności,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 94
" Niemiec napisał: S lavus saltans. I nic więcej. Lecz gdyby i tak, nie rozumiemy jeszcze, aby muzyka, śpiew i taniec, miały być dowodem, niemowlęctwa umysłu. Ach! Słowianin kochał śpiew albowiem, był wolny i kiedy był wolny. Wszakże p. M . czytał niezawodnie: foemina..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 95
" liwienie zatracenia Prussów, nadlabańskick Słowian i Polanów. Pan M. założył sobie wybadanie i odkrycie myśli, jaka ożywiała dzieje Polski, Rusi i Litwy. Co do Litwy, co do Prusów, wytłumaczył się najjaśniej. Słusznie przepadli. Ducha czasu, krzyżackich cywilizowania sposobów..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 96
" grubiej, zawsze pieje, żyje jeszcze. Nad Labą od kilku stuleci, a nad Wisłą, świeżo ucichła ta piosenka , glos od starości straciwszy." Wyniszczenie zatem sił żywotnych, suchoty, śmierć ze starości. To o Polanizmie nad brzegami Wisły rozumie pan M., o Polanizmie, który..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 97
" żnienie, Chrobatów ruskich i polskich. Zkąd wynikło rozerwanie Polanów Wisły i Dniepru, Chrobatów ? Różne przyczyny być miały. Kozary, Kelty i Sarmaty, a co do Polanów, najgłówniej Lechici, którzy między VI a VIII wiekiem Polanów Wisły urządzić i nad niemi panować mieli...."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 98
" J. Lelewel przymila się czasami ruskiej czyli wschodniej cerkwi, przez powody, których niemożemy przeniknąć. Jednak, mimo tych przymileń, właściwie pojmuje stan naddnieprowych Słowian, Polanów, przezwanych Rubinami. "Żywioł bizancki idąc w pomoc waregskiemu, pokrył grobowym..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 99
" sadzane pokolenia, poruszały ducha gminnego, czas niejaki. Wnet jednak, grobowy bizancki kir oziębił dusze przetworzył ich uczucia, w ślepe przemienił sługi. Samodzierstwo podniosło głowę, zaprzysięgając zatarcie swobód, i świętą macierz, Kijów, owładnął, iżby pierwsza się..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 100
" innej ojczyzny. Ale nie, odrzuca czyny pewne a przynajmniej najwięcej podobne; omija nasze własne i nestorowe podania a naucza: ojczyzna Lechitów, ------------------ wrócił Borewista król Daków, Słowian, a dowodem znajomy grobowy napis odkryty przez Kucharskiego. Borewista rządził..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 101
" inna. Lechici nad brzegi Mołdawy, Wisły i Dniepru przybyli z Germanii, na początku siódmego wieku, może nieco wcześniej; Lechici byli Słowianami; Po- --------------- Zkądże wyszli owi Lachowie, których pan L. założycielami Polski mianuje? Lechowie, Lachowie, byli Keltami a wyszli z..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 102
" lanie przyjęli ich, jako swoich, jako braci; ale także, jako wyobrazicieli nowej politycznej myśli. Ich wejście, dobroczynne przyniosło skutki. Słowianie ----------------- pan Bielowski, Leszków i Popielów zaalazł nad dwoma brzegami Dunaju. Wedle pierwszego, Leszkowie wyszli z..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 103
" zawsze ulegali Niemcom, nie mieli nigdy organicznej siły: ich gminowładztwo było słabe. Lechici dopiero, urządzili Polan na obyczaj niemiecki; są oni punktem oparcia się narodu polskiego i jego historyi. Lechici założyciele Polski, czyli twórcy pierwsi, u nas porządnie założonej..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 104
" przeto obowiązek przypatrzyć sie pilnie owym Niemcom i owym Lechitom, ocenić, czyli jest prawdziwa myśl, której p. M. trzymał się święcie. Trzymaż się przynajmniej święcie tej myśli, która jemu odsłoniła tajemnice naszej politycznej historyi i naszego piśmiennictwa? Zapomina..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 105
" co do nas przynieśli Niemcy, było ujemne, to jest, przeczące, niweczące, rozwiązujące, nie dające organizmu; że to, co oni przynieśli, jeżeli żyć chciało, musiało się przemienić, spolszczyć, znieść, swój niemiecki, zewnętrzny początek. Czytamy nakoniec, że Lechici, owi..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 106
" i również zniknęła. To, cośmy wykazali o Wendach, o ich siedliskach, o ich narodach potężnych za czasów przedchrystusowych, rozłożonych ku Renowi na pobrzeżach Galii, Armoryki i Bretanii, pokazuje najwyraźniej, że strony Europy północno-zachodniej, nieprzerwanie zajmowali..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 107
" pierwej nim się ukazali Niemcy, musieli być Skitami, Keltami a najwięcej Słowianami, których we wieku Vym Niemcy opanowali; orężem, lub jakim innym sposobem ruszyli z ich odwiecznych siedlisk, albo ujarzmili nasamprzód łagodnie, a potem dziko. Na tych, przezeń wymienionych..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 108
" cież, ziemie Laby i Odry, pierwotnie, nie są niemieckiemi. Spomnieliśmy o Wenedach osiadłych u dolnej Wisły, jako o narodzie słowiańskim, a przynajmniej, jako o narodzie pomieszanym, niemiecko-słowiańskim. Obok nich mieszkały narody Lugiów, Ligiów, nasamprzód wymienione przez..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 109
" ście, sprzymierzeni, zwycięzcy, ujarzmiciele. Ale tej rzeczy teraz nie rozbieramy. Z tej Germanii na zachodzie Laby, Germanii niemieckiej ogólnie, ale mającej pomięszane mocne żywioły słowiańskie, we wieku VI, może pierwszych lat VII wieku, wystąpili, jeżeli mamy wierzyć p. M.,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 110
" sama Polska, tej nazwy Lachy, naród i kraj, nie znała i nie nosiła. Ani jeden dyplom niema tej nazwy, oznaczającej kraj, ludzi albo stan. Nie mają jej również zachodni pisarze niemieccy, chociaż autor mierna, że Germania niemiecka, ojczyzną Lechitów być miała. Nazwa przeto Lachy,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 111
" i poźniej naczelnicy, urzędnicy włości, zawiązek, zdaje się, późniejszej szlachty. Lechowie u Czechów byliż wybieralnemi naczelnikami ziem, powiatów ? To, logicznie wynikałoby z natury politycznej słowiańskich urządzeń, wszędzie i odwiecznie gminowładnych, najprzeciwniejszych..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 112
" U Fryzonów jest Lec, Lech, u właściwych Niemców, są Lazi, a te dwie ostatnie nazwy p. M za jednoznaczne z Lechitami Wisły uważa, z tem jednak odróżnieniem, że nazwa fryzońska i niemiecka, ma być pierwotna i na zachód przeszła wraz ze stanem Lechitów, którzy Polanów do życia..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 113
" multi inter eos, sunt reguli, neque inter se concordes." Reguli — może wojewodowie, żupani, naczelnicy ziem, powiatów, co jednak nie przeszkodziło p. M. Kraka dziedzicznym księciem czyli wojewodą zamianować. Wojewoda i dziedziczny! Zwracając się na zachód Odry, do Germanii..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 114
" saskich nie wnieśli; że dopiero naówczas, we wieka ośmym a może i dziewiątym, zaczęły się wsuwać pomysły niemieckie, mieszając, dotąd czysty słowiański porządek, we wieku zatem, w którym p. M. upadek Lechitów naznaczył. W Sądzie Lubuszy, nic a nic niewidno niemczyzny. Lecz..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 115
" stusie, z południowej strony Karpat, Słowianie, do nowej wstąpili ojczyzny. Ani chce uważać, że przez takie przypuszczenie najdziwniejsze, znosi podobieństwo utworzenia słowiańskiej Germanii niemieckiej, powstania Lechów i zwrócenia się ich prawie tej samej chwili na wschód. Jeżeli..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 116
" szemy kniaziów, albowiem P. M. odszukał niektóre przynajmniej stolice kniaziów, Leszków. Były mnogie Gniezna, inaczej Kniezna, stolice kniaziów, książąt słowiańskich. Nie czem innem być miało polskie Gniezno, Kniezno (1) stolica Lechitów, a później, stolica..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 117
" Polanów, którzy przez wyniesienie Ziemowita, złamać mieli panowanie Lechitów, a Polaństwu zapewnić przewagę. Inne siedziby i władztwa Leszków, a właściwie Lechowiczów, potomków Leszka na zachodzie Laby, w Germanii niemieckiej, autor oznaczył. Następują Leszkowie Bawaryi, ich..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 118
" Leszków, Lechitów, a nawet samego Lecha, nie uważamy koniecznie za zmyślenie, za nazwy, które nigdy nie miały rzeczywistości. Dla czegóżby, na samem świtaniu Polski nie miał być Lech, osoba, mąż, postać historyczna? Jesteśmy tylko przeciwni systematyzowaniu logicznemu podań,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 119
" ich jedność długo utrzymać się musiała, póki przeciwnych im żywiołów nie znieśli póki nie uzyskali szczęśliwej a jednak fatalnej pewności, że nic nie złamie ich potęgi, której wysokie uczucie miał Ławrytas naczelnik. nadbaltyckich Słowian. "Nasz obyczaj, mówił on,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 120
" kazał, że u Czechów, którzy mieli Lechitów niemieckich, stanowość i szlachectwo powstały daleko później, kiedy obłąkanym Czechom upodobało się należeć do cesarstwa, obłąkanie, które logicznie zaprowadziło do bitwy Białej-Góry, do klęsk i niewoli, jakie z niej wyniknęły...."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 121
" niemiecka przez tych Lassów uniesiona, przysposobi innych Słowian, do przyjęcia niemieckiej cywilizacyi, zwierzchności, niewoli. Po, części urzeczywistniło się przewidowanie Sasów. Lassowie, Lazzi, Lechici, stworzyli polski świat. Teorya napisana łatwo; ale dla niej, nie ma miejsca,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 122
" Polanami Dniepru chcieli kierować. Data przeto wychodztwa Lechitów utwierdzona na roku 600, wedle samego P. M., nie ma żadnej podstawy. Byt Lechitów daleko na północy, sięga czasów przedhistorycznych, nawet ma być odwieczny. P. M. ustanowił siedziby i władztwa Leszków na Lewo od Laby..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 123
" zwyczajnie naciągane; są to owe brzękołki, do których także J. Lelewel ma często pociąg, a zasami wstręt bardzo rozumny. Wszakże wynalazł, ze u Fryzonów lassen, znaczy wiązać; a zatem, Lassi, Lassy, Lazzy, byłoby związany, nie należący do siebie, poddany, niewolnik,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 124
" nych Słowian na poddanych, na niewolników, mniej więcej. Była to raczej rzesza, sprzymierzenie a nie panowanie Niemców, a uległość Słowian. P. M. opłakany, ochydny stosunek Niemców do Słowian IX wieku i następnych, do wieku IV, Y i VI przenosi bardzo niewłaściwie i..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 125
" nia polskiej historyi, zrobić z niej jakieś dziwo. Niebraknie albowiem między nami poszukiwaczy, którzy odkryli, że od początku do upadku naszego, byliśmy odurzeni błędami politycznemi i religijnemi. Dowodził tego filozoficznie a gwałtownie Adam Gurowski. Ubolewa nasz autor, że..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 126
" właśnie na owe nieosuszone trzęsawiska, o których. Lelewel nadaremnie ostrzegał. Pan M. następne ustanowił daty: Wiek drugi, podbicie i ujarzmienie Słowian zalabańskich, Lechitów. Początek wieku VII, wyjście owych Lechitów na zachód, ich rozszerzenie się pomiędzy Słowianami..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 127
" co P. M. chciałby wytłumaczyć i złagodzić odróżnieniem, że Lassowie, Lazzowie, Litowie, nigdy niewolnikami nie byli, zapominając co sam powiedział, że Sasi podbiwszy tych Słowian, tych Wenedów, darowali im życie, nadali grunta, na siebie pracować nakazali. Prawdziwa niewola,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 128
" Lassów, Lechitów, których, multitudo infinita , poniżył Karól W., poddał szlachcie, Edelingom. Lotariusz 841, przez potrzeby polityki, dawny stan przywrócił. Lassowie, Litowie odzyskali co stracili, swobody polityczne, a najgłówniej prawo zasiadania na Wiecach. Nobiles,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 129
" się ustaliła. Początkowo, Rusią mianowano ów kraj, gdzie Rusini władali, gdzie ich wodzowie niemcy założyli mieszkanie. Ani Halicz, ani Nowogród Wielki, ani osady zaleskie, Rusią, ziemiami ruskiemi bynajmniej nie były. Mateusz Polanin, Polak, ziemie Przemyśla, Czerwienią, Halicza, i..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 130
" nie. Nigdy J. L. nie dowiedzie, aby kiedykolwiek istniała narodowość lechicka, lud lechitów, chociaż pozwala sobie twierdzić, że był "lud, naród Lechitów.'' Jest snem, jakoby nastąpiło przeobrażenie się narodowości lechickiej w narodowość Polski. Zapomina się uczony..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 131
" tej chwili, żadnej niechęci, która później się objawiła. Taka teorya. Lecz jej usprawiedliwienie ? Oswobodzenie Słowian, Krakowa i Halicza przez Lechitów wędrowców z nad Laby, jest przypuszczeniem, i także przypuszczeniem, ów Ruch Lechitów do Czech, do Polanów i głębiej na..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 132
" południe Karpat, a jej złamanie wypełniło się dopiero przy końcu VIII wieku. Data 630, zniesienia Awarów, jest dowolna, wymyślona na ugruntowanie także dowolnej teoryi o Lechitach. Wierny swemu zwyczajowi autor, zapomina owych odwiecznych stosunków między Słowianami Laby, Wisły, i..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 133
" Cokolwiek od Wisły przyszło od Kijowa, było fałszem. Cokolwiek nad Dnieprem, albo nad Moskwą zbudowali Waregowie, stworzyła wschodnia, moskiewska Cerkiew, prawdą, a nawet widocznem błogosławieństwem Boga. Przyznamy się, takiego pojęcia naszej i rosyjskiej historyi, do naszego nie..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 134
" łem obcym, ujarzmiającym, ku któremu uczony badacz ma najżywsze spółuczucie. Chrobatów Krakowa i Szląska, Chrobatów Sanu P. M. rozerwał. Pierwszych mianuje lechickiemi, a drugich ruskiemi. Ich mowa odmienna być miała, co przypuściwszy, jeszcze twierdzić nie wolno, aby ci Chrobaci..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 135
" do Słowian Nowogrodu i Dniepru, ujarzmienie Polanów, jest spokojny. Ruryków i Rusów nazywa nawet dobroczyńcami, urządzicielami i działaczami postępu i rozwinienia, mniemając, że jako Lechici, Polanom Wisły, Ruryki Rusowie Polanom Dniepru, nowe życie i organizm przynieśli. Podbój..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 136
" Krakowa, Poznania i Gniezna zerwali. Byli względem siebie obcemi, nieprzyjaciołmi nawet. To także ma być historyczne a najprawdziwsze! To także ma być jedna z tych myśli, która nasze dzieje poruszać i ożywiać miała. P. M. zupełnie odmiennie widzi i tłumaczy czyny naszej historyi;..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 137
" chociaż Rosyanin, wyznał przecież, że cała południowa dzisiejsza Rosya we XII i XIII wieku, zupełnie się nachyliła ku Zachodowi, ku Polsce, To widział uczony rosyjski. Tego dostrzedz nie ma daru, uczony polski silący się na wykazanie różnic i wstrętów między ludami Wisły i..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 138
" na świat europejski i słowiański, ale jest historykiem, a co jemu, nie pozwala iść za innemi fatalnemi złudzeniami, szczerym Polakiem. Polska posuwając się na i za Dniepr, ku swoim braciom, Polanom, Lechitom, ku tym, którzy z niej wyszli, napotkała dwie przeszkody, dwie siły,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 139
" IV. LECHICI. Lazzowie, Lassi, inaczej Lechici, zawsze Słowianie, lecz, mniej więcej, niewolnicy Saxonów, przekształcić mieli spółeczeństwo Polanów Wisły i Czechów, mieli być u nas założycielami stanowości, szlachty panującej, piastującej wyłącznie polityczne prawo. P...."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 140
" mieli Słowian od Odry do Dniepru, narzucić im przykre panowanie, zniweczyć ich odwieczne, narodowe a umiłowane przez nich urządzenia. Inne przypuszczenie, dobrowolnej przemiany, przyjęcia stanowości, uległości Lechitom przybyszom, byłoby jeszcze niedorzeczniejszem, zupełnie..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 141
" ustanawia, że każdy posiadacz ziemi był szlachcicem; że ziemia i udział jej nawet mniejszy, czyniły szlachcicem, wprowadzały do stanu szlachty, która właśnie dla tej przyczyny dosyć długo, do XV wieku, nie była właściwym stanem, zupełnie zamknionym, zupełnie wyłączonym od..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 142
" ciech śpiew Bogarodzica, a przynajmniej pierwsze zwrotki układał, Lechici przestali być czynem żyjącym, znanym i rozumianym. Byli tylko podaniem. Najdawniejsze nadania, dyploma, jakie dotąd znamy, o Lechitach żadnej nieczynią wzmianki. Kiedy nadmieniamy, że nazwa Lechitów, z ziemi,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 143
" rya, dla której przecież jakichkolwiek czynów potrzeba. Jestto prosto sen na jawie. (1) Jakże się przedstawili pierwszym historykom czyli kronikarzom naszym owi Lechici? Jakie o nich do na- ---------------------------------- (1) Wyniesienie rodziny Piastów przez Ziemowita, nie mówimy na..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 144
" szych kronikarzy przeszły podania? Jestże w tych podaniach cokolwiek, coby tej teoryi odpowiadało, coby jej udzieliło jakiego prawdopodobieństwa? Lechici byli stanem panującym, od 600 do 870? Polanie, ujarzmionym gminem. Tego naucza P. Maciejowski, a swoje uważanie rzeczy, opiera..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 145
" przypuszczać, że u Słowian Polanów czyli Lechitów królowie, dziedziczni urzędnicy byćby mieli ( 1 ). Słowa Boguchwała przyjęte i rozumiane naturalnie jakież mają znaczenie? Nasamprzód z tych słów Boguchwała ani domysłu niemożna wyprowadzić, aby Lechici przybyszami, chociaż..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 146
" wyobrażającym żywioł zewnętrzny. Jest podobniejszym domysł, że Piast był kmieciom, ale w podniosłem politycznem znaczeniu, że jego syn Ziemowit przez gwałtowne wstrząśnienie, został naczelnikiem Polanów, wybranym, a nigdy dziedzicznym. Ze słów Boguchwała nie wynika bynajmniej,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 147
" jaka sporność między politycznemi urządzeniami Lechitów i Polanów. Jest albowiem wiadomo, że Słowianie zawsze ciż sami, pod różnemi występowali nazwami, przyjmując, zmieniając je sami, albo mając je nadawane przez innych. Naprzykład: Nestorowi przedstawia się Polska, jako kraj..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 148
" pierworodztwo, albowiem Leszek, Popiela, królem królów, przez prawo pierworodztwa, postanowił Wiemy, że owi królikowie nad któremi Popiel miał, czyli miał mieć zwierzchnictwo władali krajami Odry i Laby. Boguchwał złudzony pojęciami swego wieku, Polski pierwotnej, Polski mniemanych..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 149
" wali! a jednak mimo owych rozkazujących monarchów, mimo owych Lechitów panujących, naród przeważał. Zdawałoby się raczej, że Polska, we swoich politycznych żywiołach i zasadach, przed okresem Piastów, była taka sama, jaka się ułożyła we XVI wieku. Z tych oderwanych czynów,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 150
" Byłoby wywróceniem najpewniejszych pojęć, jakie mamy o politycznej naturze Słowian, przypuszczenie, ie u nas, przed Piastami, istniała monarchia mocna, dziedziczna i jeszcze z pierworodztwem. Nie było takiej monarchii i za Piastów. (1) Pojęcie naro-..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 151
" dowej jedności wyobrażonej przez monarchizm, zaledwie we XIV ustaliło się wieku. A wieki poprzednie, były dążeniem ku niej, jej przygotowaniem. To P. Maciejowski z czynów, które sam przytacza, mógłby był wykazać. Colloquia, wieca, sejmy, zgromadzenia narodowe, zna najdawniejsza..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 152
" atoli nigdy przemienić swojej pierwotnej natury. Nawet naówczas, kiedy się pokazuje, jako dziedziczna, wewnętrznie przecież, była wybieralna, zezwalana, przyjmowana, ograniczana przez naród, przez sejmy. Gminowładztwo się osłabiało, zmniejszało, ale nigdy nieupadło i, pozostało na..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 153
" są dowodem stanowczym, że i populares lud, gmin, wykonywał prawo polityczne, jakim sposobem, niewierny. Lecz byliżby wymienieni populares, gdyby byli niemieli znaczenia, politycznej wagi i siły? (1) Ani monarchiczna zasada przeto, ani lechicka arystokratyczna, niezaprowadziły u nas..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 154
" Czy był u nas feudalizm, feudalne urządzenie społeczności, na obyczaj zachodni? Jeżeli był, przez konieczne następstwo uznaćby należało, że były u nas stany, szlachta i niewolnicy, a przynajmniej coś nakształt niewolników pozbawionych osobistej wolności, nieposiadających..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 155
" wiekow, były najpoczciwszym, najwykształceńszym ludem Europy, chociaż sam P. Maciejowski ustanowił, że mnóstwo urządzeń od Słowian Niemcy przyjęli. Niemcy byli "najznakomitszym" ludem, oni, którzy wytępili Słowian Laby i Odry, innych wynarodowili albo wynarodowić usiłowali? Wedle..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 156
" ników niemieli. Na czem właściwie polegała istota feudalizmu? Król wprawdzie nadawał ziemie, jure militari, ale nadania niemiały bynajmniej feudalnej natury; prosto były wynagrodzeniem, nakładały obowiązek wojskowej służby i nic więcej. Lecz Biskupowie Poznania wazalów mieli, co..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 157
" rzyć jeszcze nieśmiemy. Zdumiewamy się nad owem niepojętem złudzeniem czyli przywidzeniem, jakoby stan szlachecki we XVI, wieku, zmienił swoje jestestwo obywatelskie, braterskie, równe, wprowadzając feudalizm więcej zwyczajem, aniżeli prawem. Szlachta XVI wieku, we swoim stanie..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 158
" się, wykształcało powolnie, możnaby powiedzieć, niewiedząc o tem, niewynosząc się gwałtownie nad innych mieszkańców. Urządziło się stanowczo w XVI wieku, ale się urządziło samoistnie, wedle swojej własnej myśli. Ani przedtem, ani we XVI wieku, ani później, nie było u nas..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 159
" takiej stanowości, jaka się rozwinęła na zachodzie. Były podobieństwa między szlachectwem polskiem i zachodniem, ale były ogromne różnice. Także, między pojęciem polskiej monarchii a zachodniej monarchii, prócz nazwy, nie ma żadnej spólności. Zachód miał feudalne, dziedziczne,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 160
" między kmieciami a Lechami zachodzić miały. Co się tyczy znaczenia i pochodzenia wyrazu kmieć, wywód Lelewela jest za głęboki, za wiele metafizyczny, za dowcipny, zawsze atoli więcej zajmujący, aniżeli domysł P. Maciejowskiego. P. Maciejowski następujące "wymienia czyny: Kazimierz..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 161
" dzielili gruntem, za obowiązki doń przywiązane, jeden za drugiego odpowiadali. Chociaż mamy niejakie powątpiewania i stanowczego słowa wyrzec jeszcze nieśmiemy, skłonni przecie jesteśmy twierdzić, że kmieć był właścicielem ziemi posiadanej przezeń, a przynajmniej był nim..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 162
" one później, a nieszczęśliwie, nawet dla tych, którzy ujarzmili, którzy prawo kmieci, ograniczyli, ścieśniali niestrącając atoli do tej niewoli, do jakiej szlachta niemiecka, francuzka i angielska lud wiejski wtrąciła. U nas, poniżenie ludu, kmieci, najwięcej dwa wieki istniało...."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 163
" założone zostały. Twierdzenie, pod pewnym względem, prawdziwe, ale co do zasady, najfałszywsze, jakoby nasze stosunki XVI wieku, na obyczaj feodalny, na wzór szlachectwa zachodniej Europy, Niemiec i Francyi kształcone być miały. Nigdy dla Polski, Europa zachodnia, co do politycznych i..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 164
" wszystkich swoich częściach. Być mogli i byli, znamienici i mniej znamienici obywatele. Jeszcze niebyło kasty, a we XVI wieku i później, było coś nakształt kasty, ale sama kasta, nigdy; a upraszamy pamiętać, była za krótko, aby sobie dała pojęcie i moc kastowości. Niechaj P...."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 165
" wykazać niepodobna. Najwięcej być mogły jej zawiązki, początki. (1) Inne zdumienie niektórym uczonym. Na wybór Leszka głosowała powszechność, wszyscy. Postępowanie Sieciecha jest nowym dowodem, że tych stanów, tej szlachty jeszcze niebyło, że ciągle trwała walka między dawnym..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 166
" Zamieszania pod Władysławem I, innej niemiały przyczyny. (1) Stan szlachecki, musiał czekać blisko pięć wieków nim się urządził, nim zaczął być sam wyobrazicielem polskiej myśli. Spółeczność jeszcze żyła, jeszcze miała mocne posuwające się, stwarzające tchnienie. U..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 167
" Saksonów naśladować, swoje społeczne stosunki na ich wzór ułożyć miała. Edlingom, odpowiadała szlachta, oświecona szlachta; Frilingom, Skartabelle, Świrczałki, Zwierce, Wierce, Wiara, jako wnioskuje Lelewel. Lazzom, kmiecie i sołtysy. Tylko ogromna różnica, że owi Lazzowie,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 168
" wodami stanowości, nie dają przekonania, aby nawet sama szlachta rozerwana być miała na dwa stany polityczne. Nobilis inferior, znaczył właściwie szlachcica, który był uboższym majątkowo, ale równym przez polityczne znaczenie. Na wyborze Leszka Białego głosowali wszyscy, ab..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 169
" zamiaru, aby był stanem. We XIV wieku był więcej stanem, aniżeli był dawniej; a na końcu XV wieku, dał sobie ostateczne urządzenie się, zamknął się dla innych, niejako wyłącznie. To wszystko cokolwiek przed XV wiekiem o szlachcie, jako stanie, jako kaście powiedziane być może,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 170
" chodzenie, znaczyły coś, ale nie wszystko; same przez siebie, niedawały politycznej wagi i wpływu. Był szlachcicem urodzony ze szlachcica; ale był także szlachcicem każdy posiadacz ziemi; głośniejszym, używającym wyższego znaczenia przez zasługi, jakie położył; przez zdolności,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 171
" mocy przetrwała. Statut Wielko-Polski, zdawałoby się, wprowadził jej ograniczenie. Jeżeli każdemu militi nakładał obowiązek wojskowej służby, stosownie do rozległości ziemi i wielkości dochodów, jakie posiadał, kładł przecież warunek, że ziemia ma być wolna i de jure..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 172
" Ogólnie, ziemia nadana czyli własna, szlachectwo, rycerstwo, pełne polityczne obywatelstwo, znaczyły jedno i toż samo, ale tak, że ziemia, była pierwszym warunkiem. Jednak, pierwszych wieków Polski, któż ziemi, jako właściciel, jako dziedzic nieposiadał? Takie było jednostajne..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 173
" znajomiony z zasadami prawa, był zdolny naukowo szykować i wykładać mniej stósowne i szorstkie pojęcia." Śliczny numizmat. Lecz napis na odwotnej stronie jakże odmienny. "Maciejowski dał temu tytuł historyi, sądzę niewłaściwie, Historya! Nie powieścią, nie opowiadaniem, ale..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 174
" pliwości. Pod względem religijnym i umysłowym, a ściślej naukowym, Polska, weszła do spólności, do jedności europejskiej i zachodniej; co do politycznych urządzeń, feudalizmu w niej, nic a nic. Miała monarchizm, ale swój własny, narodowy, zaiste najpiękniejszy, jaki mógł być..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 175
" bezrozumnie wstąpienia do niej, raczej mamy litość i wyrozumienie, aniżeli gniew i pogardę. Nieszczęśliwi, i jakże nieszczęśliwi! Powtórzyli uczynek Kaina! Występni, względem siebie; występni, względem innych. Dwa są żywioły, z których się rozwija życie narodu, z których..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 176
" gła, a ciągły, nieustający jej posady szelest i krążenie, przestarzałą, bolesławowską chwiały budową." Przestarzała budowa! To dosyć podobne teoryi Pana Maciejowskiego. Lecz jest to wyskok, dowcipek, a może jest to, jeszcze niedosyć jasne i mocne ujęcie naszej historycznej..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 177
" myśli, spajał rozsypane ogniska, organizował świeżem życiem przemartwiałe członki." Bardzo pięknie! Lecz, jeżeliby Polska 1305 tylko łomami gruzami być miała, Łokietek nie byłby się podniósł, Polska niebyłaby rozkwitnęła pod Kazimierzem W., a wzniosła się do ogromnej, do..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 178
" o dwóch źródłach naszego życia; a Lelewelem, który wierzy, który cnotom politycznym i prywatnym u nas, daje widoczną przewagę. Na samem dnie swojej teoryi P. Maciejowski odkrył, a odkryć musiał, zniknienie polonizmu, złudzenie. Na dnie swoich badań J. Lelewel znalazł postęp i..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 179
" NARODY NA ZIEMIACH SŁOWIAŃSKICH PRZED POWSTANIEM POLSKI . Tom wstępny do "Polski wieków średnich" przez JOACHIMA LELEWELA. Poznań 1853.   I. Surowiecki przez swoje badania o początku Słowian ogłoszone 1824, pobudził Szafarzyka ku takimże poszukiwaniom. Szafarzyk..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 180
" widzieć nie będziemy. To był niejako wstęp, przygotowanie ku dziejom wewnętrznym Słowian — ku poznaniu ich duchowej natury — ku temu przeto, co stanowi właściwe dzieje, co dla nas, ma najwyższe zajęcie; co dla Słowian, pod każdym względem, byłoby najużyteczniejsze i..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 181
" Polaków. — Obszerniejszy, rozmaitszy i bardziej zaciemniony zajął widnokrąg, bardziej olbrzymie przedstawił zarysy. — Wybrał czas i stanowisko najdogodniejsze — złączył wiernie dawne badania i najnowsze poszukiwania dokonane przez innych. Pisał ostatni. Jestże najszczęśliwszy?..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 182
" dzieści zebrać a udzielić naszej ciekawości. Co robił, dokładnie rozumiał; nawet sam, swoim dziwnym zwyczajem, poczęści komicznie poczęści poważnie wymienił — Post modo collata undique sine ordine junxi. Zatem mięszanina — i jeżelibyśmy mieli użyć swobody, do której..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 183
" prawy: 1. Skitowie, Skolotowie, a przytem opis Skitii wedle Herodota nakreślony jeszcze 1814; 2. Sarmaci i Alanie — rzecz pomnożona notami, wyjętemi z Biblioteki Warszawskiej; 3. Teutoni i Hunny; 4. Lettoni i Czud — dopełnienie pracy o dawności litewskich narodów, drukowanej jeszcze..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 184
" wienia swej myśli jasno. (1) Dołączone przezeń krajobrazy, jakaż to mazanina, jakie zaplątanie dla oka, prawie nie użyteczne dla umysłu! Główna myśl J. Lelewela jest, że na północy Karpat, pierwotnych siedlisk, europejskiej ojczyzny Słowian pozukiwać należy. Słowianie, na..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 185
" pajtis, sanskrickierim patis, litewskiemu, także patis, po polsku pan, padi-szah pan panów, król królów. Z tych i innych nazwisk, Lelewel mniema, że język skolocki był pokrewny zendickiemu, a przynajmniej nasiąkniony zendickiemi wyrazami. Byłby przezto indo -..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 186
" nurskiej ziemi. Nur, u starych Słowian, oznaczał ziemię. Podanie, jakoby Nurowie napastowani przez Wężów dawniejsze porzucili siedziby, jest poetycznem nazwaniem nieprzyjaciół, najużywańszem przez Słowian i przez inne narody. Dotąd, u Illirów, Turezyn, a u Tatarów Kazanu, Pers, ma..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 187
" w Azyi, nachylając się nieco ku południowi; a Szafarzyk, na zachodzie w Europie, wysuwając sie ku północy. To, że oracze Skolotów, że Budyni, że Nurowie byli Słowianami, uważamy za domysł bardzo zbliżony do prawdy, za wysokie podobieństwo, jednak, nie za rzecz ścisłej pewności;..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 188
" Bugajami, do których lud przywiązuje jakieś tajemnicze, uroczyste wspomnienia, czarnoksięztwa, duchy, szatanów, widocznie, są we związku z owemi Budynami wymienionemi przez Herodota, a po których, wedle J. Lelewela nic a nic pozostać nie miało. Nazwa Budynów istotnie przepadła, jako..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 189
" najwyżej zajmujących. Teraz niektóre zeń przytoczenia. Skimnus Chiota, we swoim opisie Czarnego morza opowiada: Na wschód Dniepru, po nad morzem, mieszka lud mający mnogie pokolenia z nazwisk nieznane. Ci pomorzanie, są tyle pobożni, że zwierzętom żadnej nie czynią szkody, domy mają..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 190
" sprawiedliwszych Sarmatów, Pomorzan i Gelono-Budinów, za stan duchowny, za kapłańskie osady Buddy które z górnej Azyi, z Baktryi, nad Czarne morze, do północno - zachodniej i do południowo -zachodniej Europy zanosiły wykształcenie. Starożytny Buddizm, rolnicy, rycerze; duchowni —..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 191
" daje Ritter, o starożytnej gościnności, o nietykalności podróżnika przez środek Europy, przez góry Helwecyi, Galii i Hiszpanii, jest nadzwyczajnie ważne. Jest ono dowodem, że przez kraje Europy wewnętrznej, szła bezpieczna handlowa droga Heraklesowa, a przypominamy dawny handel..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 192
" szła, posuwając się ku Adryatyckiemu i ku Bałtyckiemu morzu, ku środkowej Europie." (1) s. 478. Pobyt Budynów tam, gdzie ich mieć chce Lelewel, za Sauromatami blisko Kaukazu; i tam, gdzie ich Szafarzyk sadowi, można wytłumaczyć i pogodzić. Były to osady tejże samej religijnej..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 193
" niejszem i jaśniejszem przez nowe odkrycia, przez ściślejsze i umiejętniejsze badania. Nie przez złudzenie zatem, nie przez dowolne przypuszczenie, ale na mocy świadectw i podań, na mocy śladów dotąd zachowanych, podajemy twierdzenie ku dalszemu ugruntowaniu; że Budyni, osada..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 194
" farzyku, którego olbrzymiej pracy, spokojnemu ocenianiu, i Cóżkolwiekbadź, zamiłowaniu szczeremu a głębokiemu Słowiaństwa, nie wolno odmawiać ani czci, ani uwielbienia. Uczonym jest J. Lelewel, uczonym jest niezawodnie Szafarzyk; a jeżeli nie ma tych połysków, któremi Lelewel..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 195
" czcić błogosławionej matki, ponieważ omdlewa, starzeje się, umiera! O narodowości Skitów, Joachim Lelewel, niewynurzył zdania. Wbrew świadectwu Herodota i poszukiwaniom najnowszych badaczy, Skitów uznał ludem jednolitym. Z niektórych nazwisk indyjskich wyprowadził czyli nieznacznie..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 196
" kraje zajmowane przez nich, pustyniami, stepami pozostać miały. Lecz tych pustyń i tych stepów koniecznie potrzebuje J. Lelewel dla usprawiedliwienia, dla ugruntowania swojej teoryi najdziwniejszej, jakoby dopiero po narodzeniu Jezusa Chrystusa, na równiny między Bałtykiem a Czarnem..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 197
" ska przed Donem, ku Wiśle, a azyatycka, za Donem, zajmowała ogromniejsze kraje, aniżeli Skitia oznaczona przed Herodota. Przeciw zdaniu niejako powszechnie przyjętemu mamy powody, mniemania, że granice Sarmacyi europejskiej ku Wiśle, ku stronom zachodnio-północnym, za daleko posuniono...."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 198
" Chrystusie, doszli najwyższej potęgi. Ich panowanie było na równinach Donn, Dniepru. Bohu i Dniestru, dotykające może i Dunaju, ale jako mniemamy, nietyle głęboko wysunione ku krajom północno-zachodnim dzisiejszej Polski. Lelewel, chociaż całej mocy swoich słów niezrozumiał,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 199
" przeciwnie, Sarmaci ujarzmieni, czyli Słowianie mieli miasta i wsie. To wszystko dowodziłoby, że obiedwie pochyłości Karpat, dobrze przed Chrystusem zajmowali Słowianie, że nierozbieramy pytania, zkąd przyszli — z północy, jako dowodzi Szafarzyk, czyli z południa, jako koniecznie..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 200
" mieli. Przenosili się- najłatwiej z po nad Wołgi nad Ren, do Bretanii. J. Lelewel ma upodobanie ku Sarmatom, niezawodnie ciemięzcom niektórych przynajmniej Słowian. Tego upodobania nie rozumiemy. Przerysował ich wizerunki umieszczone na słupie Trajana, który pierwszy miał z nich..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 201
" Odnoga dosyć potężna sarmacka, Jazygowie, najdalej wysunąwszy się na zachód brzegiem Dunaju, zniknęła między narodami Makedonii, Włoch, Niemiec i Gallii. Rzeczywiście, nie zostawiła śladu. Lecz były jeszcze inne odnogi sarmackie wypuszczone daleko na zachód, ku północy i ku..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 202
" śmiertelność, niepodobni Sarmatom Czarnego morza i Dunaju, uporczywie szanowali narodowość, to co stanowiło ich duchowe życie. Jeżeli można wierzyć Narbuttowi, po stracie religii i mowy, są czemś oddzielnem. Ich płeć jest czarniawa, ubiór także czarny. Ich zwyczaje, nie są..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 203
" mienia Agatyrsów, dawnych mieszkańców Siedmiogrodu, może Bukowiny i Pokucia, których J. L. za przepadłych ogłosił, i Suawenów, to jest, Słowian na temże samem miejscu, gdzie ich Nestor także wspomina. Jaki był los tych Alanów północnych? Wannowie i Jatuny, czyli Wenedowie i..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 204
" aby wykazać, że ani Niemcy, ani Słowianie ze Sarmatów nie wyszli. Ze między mowami Sarmatów,. Medów, Słowian, Skandynawów i Germanów zachodzi podobieństwo, czasami tożsamość, to ma naturalne wytłumaczenie; początek tych mów jedenże, indoeuropejski, czyli, wedle J. Lelewela,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 205
" Hannowie, Kozarowie, Waregi, Awarowie, Bulgarowie. Do ziemi przywiązana, jednolita, ogromna słowiańska ludność, przetrwała ze wszystkich stron uderzające hordy barbarzyńców. "Zmiatał Ermanryk zasłonę Sarmatów, która głębinę tych ziem zakrywała, bo łotrowskie, koczownicze,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 206
" wieku przed Chr., u nich wzięte podania i nazwy, razem jako obecne, jako całość ustawił, mniemając i gruntując dla innych mniemanie, że to, co było albo być mogło przed trzystu, przed sześćset i przed dziewięćset latami jeszcze w czwartym wieku po Chrystusie rzeczywiście a..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 207
" skiemi, a chociażby niektóre miały być wątpliwemi, zostaje ich przecież dosyć na zapełnienie Sarmacyi. Wenedy, Bulanie, Biessanie, Pienigitae, mieszkańcy brzegów Piny albo Piany, Stawianie, to jest, Słowianie, Kostoboki, Zagorzanie, powtarzający się nieskończenie po całej..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 208
" niec Budyni, których zatracenie wieczne zaraz po Herodocie J. L. ogłosił, po sześciu Misko wiekach na tychże samych występują miejscach, a te wszystkie ludy są, niewątpliwie Słowianami, mieszkańcami nąjstarożytniejszemi przestrzeni zamknionej Wisłą, Karpatami, dolnym Dunajem,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 209
" aby Dniepr, Dźwina, Don i najogromniejsza między rzekami Europy Wołga z padołów, z głębokich dolin wypływać miały. Zaiste Alpów, Pireneów albo Karpatów u źródeł tych rzek szukać nie należy. Lecz jest to zawsze wysokość, wzgórze, mocne wyniesienie. Bajka bajek, być miały..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 210
" Norwegii i Szwecyi, (1) dosięgali swemi osadami Laby, Gallii, Bretanii, Hiszpanii. — Ich siedziby, zajmowały ziemie północne i wschodnie dzisiejszej Rosyi, spadały wzgórzami Uralu, dotykały Kaukazu, a nawet za Kaukaz. Azya wyższa, od Wołgi i gór uralskich ku rzekom Selinga i Amur,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 211
" nów, usiłowali wykonać podbój Europy, odzyskać dawne posiadłości, które chociaż ciemno, mogli przypominać sobie. Upadli; — atoli z ich napadu, z ruiny ich państwa, z poruszonych przez ich ludów, powstała wielka zmiana, nowy, dotąd trwający skład narodów Europy. Ludy niemieckie..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 212
" wyrazów Van Tielen naliczył 1739. Lecz dzisiejsza mowa francuzka, ma jeszcze 4792 wyrazów, spólnych mowom, anglo-saxońskim albo frizońskim. Teutońska przeto mowa Franków, na wschód Renu, widocznie posiadała silny żywioł czudzki. Czyn, który wytłumaczyć można tem jedynie..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 213
" Wnioskowanie J. Lelewela z tego wyprowadzone odkrycia bardzo się nam podoba. Teutonizm, Germanizm nie jest tyle dawny, za jaki siebie udaje przed samym sobą i przed innemi. Miał, mieć musiał swój zawiązek wątły, niepewny, dziki, albowiem dzikim występuje Germanizm we swoich..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 214
" się przecież, że Skandynawy u Czudów, a Jotunów, nawet, kiedy ci ze zachodniej i środkowej wycofali się Europy, szukali oświaty, religijnej wiedzy. U tych, teraz tyle poniżonych Czudów, u tych tyle pogardzonych Warni ów, Słowian, Teutonizm wziął bardzo wiele, może wszystko. Z tych..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 215
" chociaż temu J. Lelewel wierzyć nie chce — wyniesienie z którego wytryskują Dniepr, Wołga i Dźwina zachodnia, było miejscem, gdzie się stykały ludy Czudów, Alanów i Wannów poźniej. — Permia, Biarmia słynne handlem i bogactwy. Nestor upoważnia domysł, że ze Szwecyi, na..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 216
" Jeszcze o Czudach. Wojny Wannów i Czudów, na skutek których, ostatni cofnąć się musieli ku północno-wschodnim stronom Europy, ku wysokościom uralskim, są po za wszelkiemi wspomnieniami. Ani jeden promień nie dochodzi nas, od tej dalekiej a zupełnie ciemnej przeszłości. Z pierwszych..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 217
" — bicza bożego — dziedzictwo zemsty i kary, które przyznaje sobie dzisiejsza Rosya nawet urzędownie. Teraz, niemamy pojęcia zemsty i nienawiści, szaleństwa i nadziei, jakie Hunnów ożywiały. Po uderzeniu atoli, zrozumieć można, że ogromne, że straszne być musiały. Gdybyśmy..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 218
" ich ożywiało — zniweczenie, dumę, zemstę. Jestże innym dzisiejszy dachowy kierunek Rosyi przyznającej sobie posłannictwo niweczenia i karania zepsowanych narodów! Lecz Attyla napotkał niewidzialne potęgi, których nie przeczuwał. Był to nowy, powstający, chrześciański świat...."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 219
" pokonał Czudów północnych, Herule nad Meotern i nakoniec Słowiano-Antów przy Czarnem morzu, a Wenedów i Prusów przy Bałtyku 370 — 375. Lecz to tyło złudzenie; gocka moc szybko się wzniosła a jeszcze prędzej runęła. Nie było dla niej żywiołów — nie miała dostatecznej..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 220
" dobniej, wiązało ich przymierze. Hunnów cały, najsilniejszy kierunek był ku południowi, na Carogród, na Rzym, zasłonione przecież ludami germańskiemi, które pierwej zwyciężyć, albo za granice rzymskie wypchnąć należało. Klęska Ostrogotów, zdaje się, nie była stanowcza. Ich..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 221
" zachodnich, i wielkość Hunnów i ich upadek były zarówno zbawiennemi. Hunnowie albo wytępili, albo na zachód rzucili Germanów, a po upadku Hunnów, Słowianie, Anty i Winidy ujrzeli się wolnemi panami swojej ziemi, a jeżeli prawda, że Słowian daleko na zachodzie ku Labie nie było,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 222
" okrucieństwa Hunnów; Attyla był dumnym ale spaniałym; świat drżał przed nim, a on skromny i wstrzemięźliwy. Ta zgoda, ta serdeczna jedność Hunnów i Słowian stworzyła dziwny błąd. Pomieszano Hunnów ze Słowianami, i u Niemców, bardzo długo Słowian mianowano Hunnami, a nawet..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 223
" Opuszczając Hunów nadmienimy jeszcze, że J. Lnieśmie wyraźnie powiedzieć o ich narodowem pochodzeniu. Baszkirów, Bułgarów, Węgrów, Kozarów, --------------- chici, bardzo, dawno wyprzedając kronikarskie czasy, Lujami, Lygiami być mogli. Moie przeto i był naród Lechitów. Lecz..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 224
" Awarów, uznaje czudzko-uralskiemi ludami, które kolejno występowały wznosiły się, upadały — po co? jako pewne meteory, których, do systemu innych ciał niebieskich niczem niemożna przyrównać. Lecz to niedowodzi bynajmniej, aby Hunnowie mieli być jednoplemiennikami tych ludów. J...."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 225
" podań i domysłów o Hunnach, o Sarmatach, o Skolotach. Lecz to niebardzo przypada zapowiedzeniu wyrażonemu na początku książki — utilitas officium — nie do każdej budowy trzeba wstawiać wszystkie kamienie, jakie tylko posiadamy. Czasami należy ukryć nawet i szacowne, albowiem..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 226
" — obszernie bada pochodzenie Herulów, śledzi ich. włóczęgi, i dopiero, na samym końcu, zwraza się ku Słowianom, ale ku Słowianom na południe Karpat a właściwie ku Getom i Dakom, wedle niego, rzeczywistym praojcom naszym, albowiem, za okresu Skolotów, Czudów i Sarmatów,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 227
" napotyka Lettonów. Po Czadach, a może razem z Czudami, Lettonowie zajmowali całe południowe bałtyckie pobrzeże i dosyć głęboko ziemie rozłożono ku górnej Odrze, Labie nawet. Szafarzyk mniema, a mamy skłonność iść za tem mniemaniem, że Lettonowie, wedle najdawniejszych..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 228
" wali dalej, wytępiali. Jakiż to był? Dawniej czudzki, a po nim lettoński, litewski. Pobrzeże zatem bałtyckie zamknione Niemnem i Odrą, a nawet i dalej za temi rzekami, starożytnie posiadali Lettonowie — stopniowo usuwani, a nakoniec zupełnie wyrzuceni na wschód "Wisły. Jaki dowód?..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 229
" mniejszej styczności nie mieli. Podobieństwo tych urządzeń jeszcze i tem może być wytłumaczone, że był czas, kiedy Słowianie i Lettoni stanowili jedno społeczeństwo, jeden naród, jeden język, jeden obyczaj. Wilcy, Weletabi, nazywali się także Lutykami, Lutami co wedle J. Lelewela..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 230
" aby Lettonowie mieli być mieszkańcami ziemi, do której Słowianie bardzo późno wejść mieli. Ze Szafarzyka możnaby dać podobniejsze wytłumaczenia tej cząstkowej religijnej zgodności, albowiem między składami religijnemi Lettonów i Słowian międzyrzecza Laby i Odry niema tyle..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 231
" Ziemie dolnej Wisły, Odry i Laby, oddaje Lelewel, Niemcom, Czudom i Lettonom, albo, robi głuchemi pustyniami, jedynie na cel wmówienia sobie, że tam nigdy i na żaden sposób Słowian być nie mogło. Wenedzi, Słowianie ze wschodu Wisły do tych pustyń weszli, chociaż J. Lelewel pozwala,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 232
" skiej społeczności, z której pierwotnie wyszedł. Jest to prawdziwa wielkość Lettonów dotąd niewytłumaczona, może nie do wyjaśnienia — ale wielkość pewna, historyczna. Sfałszowanej, i urojonej, Lettonom nietrzeba. 2. Lelewel ku lettońskiemu narodowi ma żywe upodobanie...."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 233
" tnym. Tą mową z której się rozwinęły, inne jako jej narzecza, jako jej odnogi, mniej więcej samoistne, jest sanskrit, ku któremu J. Lelewel, ma, niewierny, jakie niechęcie. Po przejrzeniu Porównawczej Gramatyki Boppa, niepodobna nieprzyjąć tej prawdy. Zaiste, mowy, łacińska,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 234
" rozdzieliłże Lettonów Gallii innych posuwając ku Bałtykowi? Z tych oderwanych podań trudno wnioskować o całości. Mimo poznak zachęcających, niewolna przeczuwać, jaki mógł być skład Europy przed najdawniejszemi o niej świadectwami. J. Lelewel usiłuje wynieść tych Lettonów,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 235
" Niemcy, przenieśli do swego nieba, które, bardzo słusznie, możnaby nazwać niebem szatańskiem. Wedle Jornandesa, Lettoni są to ludzie pokoju i słodyczy: pacatum genus hominum. Opis przez Wulfstana, nic nie mówi o barbarzyństwie Lettonów. Adam i Helmold, oba Niemcy, a chociaż Niemcy,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 236
" Wisły, o Serbach nad Czarnem morzem, ale głownie pierwsze, J. Lelewel kładzie pomiędzy najdziksze bajki. To, co o Niemcach rozumie J. L. i my także rozumiemy. Że Niemcy ze wschodu przybyć mogli temu nie przeczymy, ale o tem nie ma żadnych cokolwiek podobnych podań. Ukazanie się..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 237
" można, że stosunek Teutonów, Gotów Skandynawii ku Lettonom, a właściwie ku Wannom, ku Winidom, był raczej przyjazny. Świat Wannów objawia się mieszkańcom Skandynawii, jako świat wyższy. To, że Gottony nadbaltyccy po pięciu wiekach mieszkania najłatwiej się ruszyli ku Czarnemu..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 238
" uprawione zagony. Gottony, Gotowie wynurzający się ze Skandynawii wchodzili przeto do ziemi zamieszkanej, użyźnionej przez inne ludy. Teutoni odrzuceni przez Rzymian zaczęli ruch ku wschodowi, ku Odrze, ku Wiśle — i kogoż napotkali? Znaleźli same pustynie, lasy i piaski, których..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 239
" jów, żartował, drwinki stroił, po dobrym obiedzie baraszkował, powtarzał bajeczki, śmiejąc się z nich. Zdawałoby się, że wiele stronnic dzieła "Narody na ziemiach słowiańskich" raczej kreślił żartobliwy i rubaszny Mateusz biskup Krakowa, aniżeli J. Lelewel. Lecz nim..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 240
" wiekami, J. L. mówi, to prawda i nieomylna. Lecz jest jaki inny pisarz, niejako spółczesny, który Słowian dotykał, prawie słyszał ich głos, J. L. mówi, to fałsz, to nic, to złudzenie. J. L. powiedział sobie — nic mi nie dowodzi, aby Słowianie zajmowali ziemie, na których..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 241
" za niemi po wszystkich krajach Europy, Afryki i Azyi. Lecz nie bierze, tej prostej myśli, czyli przypadkiem nie ma Słowian na tej ziemi? Sobie i innym zabrania tych badań. Timeusz Tauromeńczyk, 280 — oparty na podróży Pyteasza, 340 — wie o wyspie Bannomanna, o wyspie Wannów, Wenedów,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 242
" krycie, że Teutoni posuwając się ku Czarnemu morzu przez owe niewymierzone posady Wenedów, przybrali imiona, wyrazy, których wytłumaczenie dać może tylko słowiańska mowa. J. L. twierdzi, a jest to twierdzenie nadzwyczajnej wagi, że między 340 a 375 po Chr. za czasów chwilowej Gotów..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 243
" wenedicką odnogą, Wenedowie potężny naród. " Ale wiemy, że do tych podań J. L. wielkiej nie przywiązuje wagi, dosyć skłonny uznać je za zmyślenie, za coś niewytłumaczone, za coś co drobniuchne niezmiernie, ogromnem zrobiła rozogniona, wielce bujna wyobraźnia jeografa..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 244
" świadectw, które przytacza, wedle własnych słów, J. L. wykazał twierdzenie zupełnie przeciwne swemu założeniu brzmiącemu następnie: nic a nic mi nie dowodzi, aby Słowianie zajmowali dawno ziemie, teraz przez nich posiadane. J. L. przypuszczał, że Słowianie do tych ziem na zachód..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 245
" kiedy? Przed zakończeniem pierwszego wieku po Chr., Wenedzi byli daleko i głęboko na zachód Wisły. Kiedy? J. L. jasno nie mówi; lecz pozwala wnioskować, że w tymże samym czasie. Nie jest to żadne odkrycie. J. L. przyjmuje twierdzenie Szafarzyka, że bardzo dawno, że przed Chr...."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 246
" Herodot i Pyteasz rozmyślnie Wenedów przemilczeć mogli. Wszakże Kartagińcy raczej tracili okręta, aby prawdziwej nieodsłonić drogi. Z Timeusza, 280, Pliniusz, a Timeusz z Pyteaszą, 320, przechował wiadomość wyspy Wannoma, widocznie nazwa nie czudzka wyspy, ale kraju Wannów, Wenedów..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 247
" jest i teraz — historyczna, najwyżej podobna — niewymarzona. Podania północne, powieści, śpiewy, sagi skandynawskie zebrane i ułożone przez Snorra Sturlesona + 1241, ale niezawodnie sięgające zdarzeń spełnionych przed Chrystusem, a znane pod imieniem Heimskringla, są także..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 248
" Niemcami, dowodzi, że Wannowie potężny narod, liczny, zajmował właśnie te ziemie, do których J. Lelewel, zaledwie w piątym wieku wstąpić dozwala Słowianom uważając je za pustynie. Podanie Herodota, że z dalekiej północy, do Delos, kapłanki niosły ofiary — ciemne wiadomości o..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 249
" na połnóc Karpat. U Jornandesa, u Prokopa ani domysłu, ani śladu, aby ów naród niepoliczony, naród Słowian miał być nowym — miał przybyć ze wschodu, albo z nad Dunaju. Był to lud starożytny, miejscowy. Przecież, byłaby została jakakolwiek powieść, gdyby prawdziwem być..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 250
" wie. Ani przeczemy, aby przenosiny jakie być nie miały, ale przenosiny częściowe, nawet znaczne — ale narodowe, nie. Tego nie pojmuje nawet J. Lelewel. Trudno, niepodobna, aby podanie Nestora najnowszego, miało być wyższem, wiarogodniejszem nad nieprzemienne świadectwo dziewięciu..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 251
" po ziemi słowiańskiej, utrzymując przecież, że na tej słowiańskiej ziemi, Słowian być nie miało. Napotkawszy Wenedów, usiłuje ścieśnić ich siedziby, uczynić jakimeś drobniuchnym narodkiem, dosyć nowym, przybyłym do tych północnych stron, nie z nad Dunaju, jako mieć chce..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 252
" brzegami adryatyckiemi. Tych Wenetów opisuje Herodot; miała być u nich rzeka Eridan spadająca ku północy, a po której, przychodzić miały bursztyn i cyna. Kierunek na północ mówi, że owa rzeka wioząca bursztyn i cynę, niemogła być italskim Eridanem. Byłaż to Wisła, a raczej..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 253
" cięż za sny i puste domysły brać nie można. Są tu świadkowie pewni, spółcześni, których podaniu Joachim Lelewel niechaj darować raczy, bardzo lekko zaprzecza. — Dla czegożby Weneci Wisły, Adryatyku, zachodniej Gallii i Bretanii jednoplemiennymi być niemieli? Nie jest to..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 254
" Lelewel i świadectwom, których przekreślić nie może , aby Wenedom na północy Karpat, wyznaczyć siedziby niepewne, ścieśnione, albo nawet powiedzieć, że to był lud niewiadomo jaki. "Tacyta powieść odrzuciła Wenedów w strony niewymierzone — ni z obrazu ni ze słów jego,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 255
" Rzymianie niewidzieli, aby między Dakami a Wenedami zachodziło narodowe podobieństwo. Jakoż J. Lelewel stanowczo twierdzi "nic nie przemawia, aby Wenedowie mieli być braćmi Daków, ich cząstką. " 536 Wenedzi Bałtyku i Wisły, dotykający o samo Czarne morze, nie są Słowianami —..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 256
" i innym świadectwom, wyraźnie twierdzącym o bytności Wenedów między Bałtykiem a Czarnem morzem, pierwej, aniżeli mowa być mogła o posuwaniu się Baków ku północy, ku zachodowi. Zkądby powstała nazwa Antów, J. Lelewel niewie niedobrze szukał. Pan Bielowski odkrył, że Adryaci..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 257
" wyznał, że Antowie nad Czarnem morzem są Witami, Wendami, a Prokop podaje, że za dawnych czasów Antowie i Słowianie jedno nazwisko mieli, Sporów, Serbów. Ani nawet przypuszcza, ażeby owi Słowianie i Antowie mieli być Dakami; aby Dakowie mieli być założycielami Słowian i,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 258
" sunki, stanowi dowód, że potęga tych Wenetów rozległa i kwitnąca być musiała. Niezłamali ich Gallowie, którzy raczej u nich i pośród innych narodów naddunajskich powolnie zniknęli. J. Lelewel szyderskie czyni wyrzuty Szafarzykowi, za to, że on Budynów i Neurów uznał..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 259
" napisał o Trakii, o jej ludach, o jej losach; albowiem, Trakowie, pod rozlicznemi występujący imionami, usuwając się za Dunaj, za Karpaty, początek Słowianom dać mieli — zaludnić kraj, który przed niemi, przed ich wstąpieniem, nigdy słowiańskim nie był, nie miał nic a nic..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 260
" tracki był oświeconym, dał początek wykształceniu Attyki. Helleński naród, po Indyanach był najliczniejszym; skupiony i jednostajny przez prawa i zwyczaje — ale rozerwany politycznie, podzielony na mnogie społeczności. Łatwo panowałby nad innemi, gdyby był jeden. Rys znamionujący..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 261
" Getów. Sąż to obyczaje i nauki Słowian? Po tych rysach, możnaż dostrzedz duchowego podobieństwa między Słowianami a Trakami? Ani zbliżenia, ani przypomnienia. Na ukazanie słowiańskości Traków, zupełnie innych wymagamy dowodów. Trakowie dosyć łatwo przed Persami ulegli i,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 262
" królów, jedynowładztwo; u innych, rząd gininowładny. Są poczciwi, bogobojni pracowici: ich ziemia, żyzna i uprawna. Latem, wyrzuca ognie. Jałowice codzień mleka mnogo, a dwa razy na rok, nawet po pięć cieląt, wydają. Woły ogromne, a kury na jeden, dzień trzy jaja znoszą...."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 263
" nami, opuszczamy. Makedonia czas niejaki ulegała Illiryanom dowodzonym przez Bardyla węglarza. Filip, nasamprzód zakładnik, później król Makedonii, pokonał Illiryan 388. Bardylis dziewięćdziesiątletni poległ, czyli miał poledz, J. L. dobrze powiedzieć nieumie. Nad kim właściwie..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 264
" kusa, który przeciw wszystkim domysłom, tłumaczeniom i naciąganiom popartym przez bardzo wiele nauki, pozostanie dowodem, że Krak nad brzegami "Wisły był rzeczywiście, górze i grodowi swoje nazwisko zostawił. Jakim był on Krak? Kiedy istniał? Byłże Słowianinem, czyli Niemcem ?..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 265
" przyczepianie nazwisk i zdarzeń najniepodobniejszych a zadziwionych, że je zbliżono i sklejono. Na wykazanie, że z tych podróży naukowych przedsiębranych do dawnej Illiryi przez J. Lelewela i Bielowskiego, nic a nic ustanowić niemożna o pochodzeniu Słowian, bierzemy jeden i tenże sam..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 266
" P. B. nie daje żadnego tłumaczenia. Najłatwiej przeskoczył czternaście wieków, i również najłatwiej Bardylisa zrobił Krakiem, Lechem, nawet bożkiem — ubóstwianym człowiekiem — zapominając także najłatwiej, że niema dowodu, niema poznaki nawet, aby kiedykolwiek i jakakolwiek..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 267
" jącemu świadectwu na mocy kronik, albo źródeł, które zaginęły — na dowodach "zdaje się — prawdopodobnie" — jest to nadużyciem i przeciw rozumowi i przeciw historycznej powadze. J. Lelewel, zawsze przecząc, aby Chrobaci swojego Krakusa mieć mogli, aby Krakus był miejscowem..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 268
" i może, domyśla się Lelewel, ów Krak Karantanów wszedł do chrobackich podań pierwej nim Chrobacya wstąpiła do polskiej jedności zdobyta przez Bolesława W. Wypisujemy rozumowanie Lelewela mając o niem nasze wątpliwości. Między owemi przywódzcami, wodzami, może naczelnikami..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 269
" Na początku VII wieku z tej Chrobacyi wielkiej wychodzą potężne za Dunaj osady. We środku V wieku Słowianie wtargnęli do Anglii. Są to czyny dowiedzione, a przecież najniepodobniejsze, jeżeliby środkowa Europa dopiero w piątym wieku przez Słowian zajęta być miała. Jest to ogromny..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 270
" zastąpić nic można — ani zdolnościami pisarskiemi, ani wszechstronnem oczytaniem, ani długoletnim trudem, ani nawet sumiennem przekonaniem. Wstęp krytyczny do początków naszych żadnej niewprowadził jasności. Przybyła jedna hipoteza więcej, może przeto godna zastanowienia, że..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 271
" czerwińskie były także lechickiemi, ale nie rządzonemi przez Lechitów jako mieć chce uczony Lelewel, który Chrobatom jednym niepozwala mieć Lechów, Lechitów rozsypanych po całej Słowianszczyznie. Dla czegożby jedna Chrobacya wyjątek stanowić miała. U Polan, Lechowie, u Czechów,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 272
" i dały początek Słowianom, zajmowały obszar mniej więcej następnemi zakreślony granicami — Trakia od Epiru, Adryatyckie morze, ku Karpatom północnowschodnim kierunkiem — Karpaty, Dniestr i wschodnie brzegi Czarnego morza. Taka być miała najdawniejsza słowiańska ziemia, zajmowana..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 273
" albo takie, że w nich, wedle przywidzenia, wszystko znaleść można. Podobnych przywidzeń, snów niejako, sennych postaci, jakże wiele przedstawia księga leżąca przed nami. (1) Opuszczamy zatem, owe niepoliczone nazwy narodków, mniemając wbrew twierdzeniu J. Lelewela, że zajmować się..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 274
" zumieć można, czemby one być mogły — czyli, z ich czynów, z ich obyczajów przebija się to, coby objawiło, coby przypomniało, że to są Słowianie. Za iakie narody, na których można czynić poszukiwania tej natury uważamy, Traków, Autariotów czyli Autarów, Antów podniesionych..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 275
" wpływ greckiej oświaty, nikczemnieli, wynaródowiali się. Oświata helleńska była dla nich "perzem wysuszającym żywotne soki roli." Za nią szły miękkość, rozpusta, opilstwo. Isanthes król Krobyzów wyobrażał całe trackie zepsucie. Jednakże tych Traków wynarodowionych,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 276
" o Gotach, o Myzach czyli Mezach. Przedstawiamy je na cel, abyśmy mogli dać sąd, domysł przynajmniej, czyli w nich Słowian odkryć, a chociażby przeczuć można "Z Traków, naucza nas J. Lelewel, wynikli Getowie czyli Dacy, oraz Illiryanie i Panoni. Z nich, zasiedziałych a rozrojonych bez..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 277
" zakwitały bujne łany, powstawały warowne i handlowe grody. Wszystko śliczne, ale na papierze. Takich wędrówek i przenoszeń się ludów rolniczych niezna historya, a długich czasów trzeba, dłuższych aniżeli J. Lelewel pozwala, aby sio. wznosiły warowne i handlowe grody. Sam J...."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 278
" najechane i podbite być mogły. Cezar, po zamknieniu, domowych wojen, zgromadził ogromne siły, które nasamprzód przeciw Getom, a później przeciw Partom rzucone być miały. Potęga Getów stworzona przez Keneusa niedługo trwała 70 — 45 pr. Chr. Kiedy wojna zapalić się. miała —..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 279
" nieśmiertelność duszy, kapłanów z pomiędzy siebie wybierali. Potęga Myzów niewyrównywała potędze Getów za Berebisty. Najwięcej 50, 000 wystawić mogli. Przed zaczęciem bitwy zabijali konia — rodzaj wyroczni. Najdumniej odpowiedzieli Rzymianom będziecie naszemi władzcami,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 280
" czuł: złamany, korzył się, zrywał potem — jedynie śmierć uciszyć go mogła, śmierć ludu. Pomarły ludy, nie tem, że barbarzyńskie były, ale że czuły. " Wymownie, pod niejakiemi względami prawdziwie. lecz zarazem jaka przesada — jaka gorycz, jakie niezrozumienie historyi!..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 281
" trackie plemie. Strabon, Illiryan za Traków nieuważał, na złość wytłómaczeniu Nestora — zaprzeczając panu Bielowskieniu, który właśnie Illiryan za najczystszych Słowian podaje — a pamiętajmy, bez żadnych dowodów — jako Lelewel swoje Baki i Gety — chwytający się za..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 282
" maczy. Na obu stronach, jedne imiona. Później, daleko później, odróżniły się mowy — tracka i grecka. Lecz to nic nie dowodzi — albowiem, im się dalej cofamy, im głębiej zastępujemy ku zapadłym, ku pierwszym wiekom człowieczeństwa, tem mniej narodowości — tem mniej różnic..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 283
" odgrzebowanie Słowian, nawet pod murami Troi. (1) J. L. najłatwiej, najpewniej twierdzi to, na co niema, nie przedstawia żadnych dowodów. Mówi naprzykład: "Daków, Getów, Słowian i Antów jeden język wiązał, tażsama narodowość. Ze Dacy i Gety składali jeden lud jeden — język..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 284
" niepewne. Ale ztąd wnioskować, że Antów później zajmujących te ziemie założyli Dakowie, że to był jeden naród, jest to przypuszczenie dowolne, prawdziwe marzenie, albowiem, na mocy takich rozumowań Skity, Kimry, Mongoły, Sarmaty i Goty wałęsające się po tychże samych krajach,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 285
" przez niewiasty skityjskie niewiastom getyckim. Niemożemy także przypuścić, aby za Dniestrem, ku Dnieprowi, Skitowie, Buków, jako ujarzmionych, jako rolników cierpieć mieli — albowiem ustanowił — że Skitowie składali jednolity naród, a nie pozwolił, aby Nurowie i Budyni..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 286
" J. Lelewel za Słowian uważa, a inne, italskiemu przekazuje szczepowi, poczęści, zostawały na miejscu i znikały wynarodowione; poczęści, wytępiał je miecz keltycki albo rzymski, a poczęści nakoniec, usuwały się ku północy, za Dniestr, i miały dać początek nowszej historyi..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 287
" riotów, niema takiej wagi, jaką uznaje pan Bielowski, podając tych Autariotów za Leehitów, za Słowian, kiedy wedle J. Lelewela ciż sami Autarioci, jako Illiryanie, byli raczej odcieniem Italów, Latynów. Boroista, Berebista, który, jako chce mieć uczony Bielowski, ma bydź naszym..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 288
" szczęśliwa bitwa, na łup, na zniszczenie łatwo wydać mogła. Posuwanie się przeto Rzymian wschodnim kierunkiem Dunaju, miało najważniejsze powody. Szukano cokolwiek mocniejszej granicy. Rzym musiał pokonywać, albo być pokonanym — musiał wysuwać się naprzód, albo się cofać...."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 289
" brał sobie życie. Dakia przez wytępienie, albo przez wymuszone ustąpienie za góry i rzeki, pustkami stanąć miała. To, przeto, ma być początkiem najmocniejszej wędrówki Dako-Słowian na północ, za Dniestr; ztąd. zaludnienie ziem na północy nad Wołgą, nad Dnieprem, nad Wisłą,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 290
" zwom trackim i illiryjskim. Jednakże J. L. niemówi jeszcze, aby Liguro-lberowie mieli być Słowianami wyszłymi pierwotnie z Trakii albo Illiryi. Z tych jednodźwięcznych brzękotek czegoż wyprowadzić niemożna? Nestor Babilon pisze Wawiłon. Niejestże to Wawel Krakowa — a razem dowód,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 291
" Tu J. L. uważa, że te nazwy idą kierunkiem od Bukowiny do Pilicy, u Polanów, u Kujawianów — cokolwiek u górnego Dniepru. Nigdzie więcej nazw podobnych dackim napotkać niemożna. J. L. wnioskuje, że wędrowców dackich między Dniestrem a Dnieprem wytępiono, że ich nazwy dackie..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 292
" przez J. L., z których, przy pomocy najśmielszej wyobraźni, podobieństwa z polskiemi wydobyć niemożna. Tych nazw wskazano za mało, aby z nich można bezpiecznie wyprowadzić przejście Daków kierunkiem od Bokowiny ku Pilicy. Podobieństwo niejakie dackich wyrazów ze słowiańskiemi,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 293
" Wisły, nawet dalej, na lewy brzeg Odry, ku samej Labie, czytamy wyrazy Bezimiennika Jeografa Rawenny, że na zachód Laby leży Dakia mniejsza, a dalej Dakia wielka i rozległa, a około niej, Illirya posuniona ku Dalmacyi. Lelewel i Bielowski uchwycili to, jako dowód najmocniejszy. L...."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 294
" nionej przez Karpów, toż samo znaczących co Chrobaci i posuwali się ku Wiśle dolnej, aby Lachom dać początek. Same przypuszczenia, same domysły, do których, chociażby najsłabszy głos historyi nieupoważnia — czyste marzenie przeto. J. Lelewel wyprowadziwszy swoich Baków nad Czarne..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 295
" nieniem, jako naucza, uciśnionej ludzkości. — Z tej Dakii wyszły ludy dackie swobodne, które dały początek Słowianom. Jakiejże wielkości być mogła owa przeważna wędrówka Daków, która miała być najważniejszem zdarzeniem naszej historyi, albowiem, ona wstrząsnęła ludami..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 296
" sprowadził. Wyraz "nieskończone mnóstwo" uderza, albowiem upoważnia mniemać, że także nieskończone mnóstwo Daków musiało ustąpić — miliony jakie. Jakiż był kraj, który Trajan owem nieskonczonem mnóstwem musiał zaludnić, milionami. Dosyć niewielki, dzisiejszy Siedmiogród i..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 297
" odwiecznie. Burzy przeto podstawy swojej teoryi — Przetoż wychodztwo Baków, jeżeli tylko miejsce miało, "nie było wypadkiem nadzwyczaj wielkim" nie wydało "następstw niepospolitych." Pamiętaż dobrze J. L. co pisze? Miliony ludności dackiej za Tatry ustąpiły — ustęp tej ludności..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 298
" nia niespokojnej, nieprzestannie burzącej się Dakii, wojsko swoje i mieszkańców rzymskich uprowadził. "Krajowcy Dakowie pozostali" wolni na czas niejaki — a niedługo nowym ujarzmicielom, Germanom, Gotom, ulegli. (1) Z tej przeto teoryi ułożonej mozolnie, uczenie, pompatyczne, która..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 299
" kładem ogromną przestrzeń z ludzi wyzutą w całości znagła zaludnili, ale, jako miejscowych krajowców" s. 505. "Żeby plemiona w całym ogromie miejsca zmieniać miały, żeby tułackie były, o tem doświadczenie milczy" s. 506. "Koniecznie tedy ród słowiański zawsze był na..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 300
" zdumiewająca Słowiańszczyzna VI i VIIgo wieku, najgroźniej występująca przeciw państwu greckiemu i przeciw Frankom. Jest to największa trudność, o której J. L. niema nawet przeczucia, albowiem, gdyby był miał, byłby był przekreślił cały swój wywód, albo przynajmniej, nadał..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 301
" Omijając uderzające sprzeczności i dzikie wyrażenia tego opowiadania — widmo dackie, które, uczony mąż gdzie może wystawia — to, co mówi o chorwackiej społeczności miejscowej, odwiecznej, bardzo się przybliża ku podaniom historycznym, ku temu, co sami twierdzimy, co najdowodniej..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 302
" germańskich pustyń, sami Germanie za swój kraj, za swoje pustynie nigdy nieuważali. Lecz z jakichże stron, zerwali się Dako-Getowie do tej wędrówki mającej zaludnić i użyźnić głuche pustynie północno-zachodnio-wschodniej Europy? Pamiętajmy, że J. L. Autariatów ku Czarnemu..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 303
" skiemi, że przyszli i siedli" s. 586. Wszystkie Słowiany! Przedtem, przed 610, nic a nic nie było — może jakie drobne osady, bliskie Czarnemu morzu. Antowie nie przestali być naddunajskimi Słowianami. Siedli, i, od rzeki Poloty, nazwali się Połoczanie, a Krywicze Krobycy zadunajscy,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 304
" Frankonia, Bawarya, miały mnóstwo Słowian zamieskujących całe ziemie, całe obwody, dowód, że ludność tyle samoistna, tyle potężna, nieprzerwana innym obcym żywiołem, na tych miejscach bardzo dawno być musiała, zaiste przed rozwinięciem historycznych czasów. Widocznie, nie były..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 305
" północ, mniej więcej, na początek VII w. przenosi. Przykład, jakiego dotąd niezna historya, którego zdrowy rozsądek między rzecywistościami nigdy niepostawi. J. Lelewel widział najmocniejszy zarzut i mówi: od szóstego albo siódmego wieku do VIII i IX na rozkwitnienie handlu dosyć..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 306
" mnego, zdumiewającego, niejako jednej chwili, cudem prawie, wydać niemogła. Jeżeli tedy Dakowie usunęli się ku tym stronom i, jeżeli mieć mogli ze Słowianami podobieństwo, zniknęli w słowiańskim ogromie. Rozumiemy toż samo, jeżeli się skierujemy ku zachodowi, ku Odrze, ku Labie...."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 307
" czyn prawdziwy, chociażby za nim podania i świadectwa nie mówiły. Taki czyn, przeto, że był, że się ukazał, jest najlepszym dla samego siebie dowodem. Taka Słowiańszczyzna, jaka się odsłoniła w szóstym i siódmym wieku, niemogła być następstwem wychodźtwa Daków, które, jako..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 308
" szło 200, 000 posady około rzeki Artany zajęło, a rzecz zdumiewająca, niewytłomaczoną — Grecy i Rzymianie, którzy Getów dokładnie znali, ani napomknęli aby ci Słowianie VI wieku do nich wstępujący, Getami być mieli. Był to dla nich lud, zupełnie nowy. Prokop, Jornandes, cesarz..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 309
" pejskiej ludzkości zbawiennie wpłynęła. Takie samochwalstwa, takie złudzenia ze strony niemieckiej, pojmujemy dziwiąc się im, ubolewając nad niemi. Lecz Polak! Słowianin! Ale prawdaż, że ruch Niemców wzbudzili Dakowie ? Pierwszy ruch Niemców był samoistny, nierównie pierwej, nim..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 310
" kładamy na później, a teraz, zwracamy się jeszcze do samego autora. Złamany wiekiem — pracami naukowemi — boleściami ducha — zawiedziony w swoich najdroższych nadziejach — nieuznany nawet w tem, co na uznanie zasługuje — stoi, niejako samotny, na granicy dwóch światów. Ten,..."

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 311
" SPIS Z TOMU III. [numery stron z orginału] Nowe szkice historyczne ... 5 Pierwotne dzieje Polski i Litwy ... 51 Narody na Ziemiach Słowiańskich przed powstaniem Polski ... 180 "

Badania krytyczno-historyczne i literackie. T. 3 - strona 312
" NAKŁAD KSIEGARNI B. BEHR'A (E. BOCK). BIBLIOTEKA HISTORYCZNO-LITERACKA. Tom I — V. PobUjan, Badania. Tom VI. Gordon, Przechadzki po Ameryce. Toru VII —VIII. Hahn-Hahn, Doralisa. Tom IX. Skarbek, Olim. Tom X —XI. Ludwig Kicki i Czasy w których żył. Tom XII...."