Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 1
" BANKRUCTWO. "

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 2
"   BANKRUCTWO.   Obraz sceniczny w 4-ch aktach   przez Björnstierne Björnson'a przekład Edwarda Lubowskiego.   Warszawa. Wydawnictwo   redakcyi   "Bluszczu." 1876   "

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 3
" Дозвглено Цензурою. Варшава, 21 Іюля 1876 годa. Warszawa. — Druk S. Orgelbranda Synów, ulica Bednarska Nr. 20.           .   "

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 4
" OSOBY.   TJÄLDE, kupiec en gros. ŻONA jego WALBURGA, córka. SIGNA PORUCZNIK HAMAR, narzeczony SIGNY. SANNÄS, prokurzysta u Tjäldego. JACOBSEN. BERENT, adwokat. ADMINISTRATOR. PASTOR. Kontroler celny, PRAM. Konsul LIND. Konsul LINNE. Konsul RING. HOLM, kupiec en gros. KNUCON, kupiec..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 5
" AKT I. U TJÄLDEGO   Pokój duży z otwartą werendą ubraną w kwiaty. W głębi morze. Okręty okolone z jednej strony skalistym brzegiem, przesuwają się po morzu ze spuszczonemi żaglami. Na prawo od werendy stoi wielki żaglowy statek z napiętemi żaglami. Pokój sam..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 6
" SIGNA   (nuci piosenkę po cichu., ciągle się huśtając) . HAMAR . Zagraj mi co, Signo. SIGNA   (na pół śpiewając) Fortepian odstrojony. HAMAR.   To mi co przeczytaj. SIGNA   (tak jak wprzódy, wyglądając przez okno). Tam..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 7
" PANI TJÄLDE (siadając przy stole) . Jeszcze przygotować jedzenie, nie tak trudno, ale najtrudniej zawsze coś nowego obmyśleć. HAMAR.   Dlaczegoście nie przyjęli, jakem wam już tyle razy radził, hotelowego kucharza? PANI TJÄLDE. Próbowaliśmy już, lecz to..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 8
" PANI TJÄLDE   (zamyślona) . Gdybym tylko wiedziała, co dać na stół. WALBURGA.   (Widać z werendy jak wchodzi na schody po lewej). SIGNA (która się właśnie odwróciła) . Tam idzie Jej Wysokość. HAMAR (który się także odwrócił) . Z..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 9
" ków, musi teraz patrzeć jak para czerwonych rąk te koszyki kwiatami jej napełnia. Ha, ha, ha! HAMAR.   Sannas? SIGNA.   Naturalnie! (pokazując przez okno) . Tam oto stoi grzesznik! (do Walburgi)   Czeka, czy się do niego zbliżysz... zamarzona... z..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 10
" Scena druga . Walburga, Sannäs. (Walburga podchodzi do frontowego okna i wygląda. Suknia jej takiego koloru co firanki, a nadto zasłoniętą jest kwiatami i posągiem. Sannäs wchodzi z lewej z mentelzakiem i pledem. Kładzie je na stole obok drzwi. Odwracając się, spostrzega bukiet i..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 11
" Scena trzecia . Tjälde, Żona, Hamar Signa iWalburga. (Jeszcze zanim ich widzieć można wchodzących z lewej od werendy, już słychać mowę Hamara i Tjäldego). TJÄLDE.   Przepyszne zwierzę. HAMAR. Przepyszne? Sądzę — że w całym kraju nie ma równego. TJÄLDE...."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 12
" HAMAR. Więc kasztan jest jedyną pozostałością ocaloną z owego bankructwa? TJÄLDE. Wiesz ty o tem, że mogę twierdzić iż mnie koń ten kosztuje od 15 — 20, 000 talarów? HAMAR.   Hm, jedyny też to feler tego konia — a jeżeli już o to chodzi, to przecie tobie..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 13
" ŻONA (siadając przy nim i nalewając mu szklankę, wina) . Jakże stoją sprawy z Müllerami? TJÄLDE.   He! — mówiłem już przecie. ŻONA.   Nie słyszałam. WALBURGA.   Od Anny miałam dziś list. Opisuje mi wszystko jak się stało, gdy przyszli..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 14
" ŻONA.   A cóż teraz począć myślą? TJÄLDE.   Robią na nich składkę, ażeby kobiety przynajmniej mogły prowadzić gospodarstwo w klubie. ŻONA.   Wiec jeszcze więcej będą miały do czynienia z kuchnią. SIGNA. Czy kazali nas pozdrowić? TJÄLDE...."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 15
" istota, moja własna suknia, staje sio wtedy kłamstwem! Przypuściwszy bowiem, że jestem charakterem uczuwającym potrzebę wyzyskania najszerzej swego stanowiska jako córka bogatego człowieka... otóż w dniu, w którymby mi się dowiedzieć przyszło, że wszystko co mi ojciec mój dał..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 16
" mi tego przesilenia — a Müller. jakże srodze oszukał swa rodzinę? SIGNA.   Walburga ciągle rozprawia o interesach. WALBURGA. Tak, bo mnie zajmowały od dzieciństwa, — nie wstydzę się tego. SIGNA.   I czy sądzisz, że się na tem znasz? HAMAR.   A co..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 17
" wyśmiewać można było, i dosyć próżniaków, którzyby się wyśmiewać nie wstydzili. ŻONA.   (Ciągle siedząc) . Dzieci, dzieci? HAMAR.   Co się tyczy próżniactwa, zapewne sprzedała je także panna Anna, bo nikt od niej nie posiadał tyle tego towaru...."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 18
" kiem nie ukradł on jeszcze tych pieniędzy, lecz zostały mu powierzone.   WALBURGA. Niezawodnie, że powierzone ale w tem fałszywem przypuszczeniu, że on jest wypłacalnym. TJÄLDE. Lecz temi pieniędzmi może uratować wszystkich i wszystko. WAIBURGA.   Nie..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 19
" TJÄLDE.   Prawda. ŻONA (odchodząc).   Gdybym tylko wiedziała, co dać tym gościom? TJÄLDE (podchodzi na front a widząc się samym, siada na stołku. Na twarzy jego widać bolesny wyraz, poczem zasłania sobie oczy wzdychając). SIGNA I HAMAR (wracają,..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 20
" SIGNA.   A właśnie mnie i Humara, — nudzą oni najokropniej. TJÄLDE.   Czy się wam zdaje że wszystko com ja czynić zmuszony, tak bardzo jest zabawne? SIGNA.   Ah jakżeś ojczulku uroczysty! A tak ci z tem komicznie do twarzy. TJÄLDE.   Mówię nie..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 21
" SIGNA.   Jakto? HAMAR.   (Odchodząc) . Pójdę sam. Nie myślę się tu tak wałęsać. SIGNA (idąc za nim) . Tylko spróbuj! (Oboje po chwili idą ku werendzie) . TJÄLDE.   (Odkłada wszystkie gazety z głośnem westchnieniem). WALBURGA..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 22
" SANNÄS (spostrzegłszy teraz dopiero Walburgę odchodzącą od okna, przerażony chowa ręce za plecami). TJÄLDE.   I cóż tam? WALBURGA.   (przypatrzywszy się mu, odchodzi przez werendę na prawo). TJÄLDE.   I cóż tam? czegoż pan u licha tak stoisz?..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 23
" ko z dyżurującym dyrektorem ale i z konsulem Holstem. TJÄLDE.   A konsul Holst?... SANNÄS.   Powtórzył akurat to samo. TJÄLDE (przeszedłszy się po salonie)   Pójdę sam do niego, — nie, nie nie pójdę do niego, bo przecież cóś podobnego nie..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 24
" TJÄLDE (zdziwiony) . Idzie do nas? SANNÄS.   Wchodzi prosto na schody. (Odchodzi z prawej tylnemi drzwiami). TJÄLDE (wołając za nim szeptem) . Wina i zakąsek! — Zatem przeczucia moje były słuszne! (rzucając spojrzenie w zwierciadło)   Boże..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 25
" BERENT. Bardzo lubię dobre cygaro, ale w tej chwili nie mam ochoty do palenia, zatem najpiękniej dziękuję. (pauza) TJÄLDE (siada, uspokojony) . Pan bawi tu już czas dłuższy? BERENT. Od kilku dni zaledwo. Pan zaś wyjeżdżałeś? TJÄLDE. Tak, w nieszczęśliwej..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 26
" TJÄLDE.   Pojmuję, BERENT.   Jestto to tylko tymczasowy środek ostrożności, który jednak do wszystkich bez wyjątku zastosowany być musi. TJÄLDE.   Bardzo trafnie. BERENT.   Inaczej moglibyśmy zbyt pośpiesznie wprowadzić kogo w podejrzenie...."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 27
" TJÄLDE (zdziwiony) . Będę u pana o godzinie piątej. BERENT. Nie — pozwól pan, że ja przyjdę do niego (kłaniając się odchodzi, Tjälde za nim) . TJÄLDE.   Dziękuję szanownemu panu za zaszczyt odwiedzin mego domu. BERENT. Proszę się nie fatygować...."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 28
" HAMAR. Jakże mam mówić o tym, który się śmieje z bezczelnego dowcipu takiego Berenta? SIGNA. Dobry humor, nic więcej (huśta się na fotelu) . HAMAR. Więc i ty także?... Nie jesteś dziś zbyt uprzejmą! SIGNA (cięgle się huśtając) . Nie, bo czasem wydajesz mi..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 29
" nia darował mi teść... O tem trzeba ci bowiem wiedzieć, że w całej Norwegii nie ma drugiego takiego rumaka. SIGNA (przestając się huśtać) . I dla tego tyś go mieć powinien? Ha, ha. ha! HAMAR. Nie lubię tych śmiechów. SIGNA.   Kawalerzysta "nieporównany" na..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 30
" SIGNA.   Zrozumieć bardzo łatwo, bo jeżeliś wziął urlop jedynie dla kasztana jak teraz widzę, jeżeli dlatego tyłka chcesz tu zostać żeby go ujeżdżać, a potem zabrać mnie z nim razem do ciotki... HAMAR.   Znów zaczynasz Signo... SIGNA (puszczając w ruch..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 31
" HAMAR.   Owszem, i dla tego nie podniosłem tym razem pierścionka SIGNA.   Ale idźże sobie już raz, idź! (wybucha płaczem i siada) . HAMAR.   Dobrze, dobrze, widzę ztąd statek parowy, natychmiast odjadę. SIGNA. Tak, bo wiesz dobrze, że statek ten..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 32
" TJÄLDE (na schodach za sceną) . Niech będą wszyscy ubrani jak na paradę. Sannäs! nie zapomnij wdziać rękawiczek. HAMAR.   Otrzyjże łzy, żeby ojciec nie widział. (Chce jej oddać pierścionek, ale ona odwraca się ocierając łzy) . Scena siódma.   Ciż..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 33
" SIGNA.   Lecz czy mama będzie miała obiad dla tylu gości? TJÄLDE.   Musi się wystarać nietylko o jak najwięcej ale i o jak najlepiej. Wymagałem tego od mej żony. żeby przez całe lato dom mój był we wszystko zaopatrzony — ileż razy mam powtarzać to samo?..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 34
" TJÄLDE.   Dobrze, zatem...   HAMAR (pisząc)   Pastor. TJÄLDE. Konsul Ring. HAMAR. Konsul Ring. Tjälde.   I...i...i... HAMAR.   Konsul Holst? TJÄLDE.   Nie, Holst nie. (Hamar patrzy na niego zdziwiony, Tjälde do siebie)..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 35
" TJÄLDE. Nie. ten chce się pochlebić wszystkim ciągłemi mówkami, — ale kontroler celny Pram. HAMIR.   Co? ten się przecie zawsze upija. TJÄLDE.   Upija się cichutko, z zagłębieniem swego ducha. Nic nie szkodzi. Pisz go. Trudno jest w tak małem mieście o..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 36
" TJÄLDE.   Hm, hm... Jacobsen oddziała dobroczynnie na cale otoczenie. Ja znam Jaeobsena. HAMAR.   Zacny człek, wiemy wszyscy o tem, ale być z nim w towarzystwie... TJÄLDE. Pisz, pisz Jacobsena! HAMAR.   Niech i tak będzie! (wdaje). TJÄLDE.  ..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 37
" gdyby we śnie! (z rozpaczą)   ale niechże zagram poraz ostatni, po raz ostatni komedyą udawania zagram!... Otrzymawszy pomoc, lecz czy ją otrzymam rzeczywiście?... Boże, Boże, gdybym choć jedną jedyną noc przespać mógł snem spokojnym, a potem nad rankiem zbudzić się bez..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 38
" AKT II. Ten sam pokój. Stół przedłużony na którym stoją flaszki szampana i talerze z deserem. Pani Tjälde, Signa, służący zatrudnieni u stołu. Z prawej słychać żywą rozmowy, przerywaną głośnym śmiechem . Scena pierwsza . Pani Tjälde. Signa. PANI TJÄLDE..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 39
" Scena druga.   Najprzód wchodzi konsul Lind prowadzony przez Tjäldego. Pierwszy zapewnia drugiego, że obiad był przewyborny. Tjälde zapewnia, że wszystko było skromnie, bo w tak małem miasteczku inaczej być nie może. Obaj patrzą na zegarek, przekonywają się, że mają..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 40
" do deseru — przemówię słów kilka. Moi panowie! — mamy dziś pośród siebie książęcia — powtarzam: książęcia, ponieważ prawdą jest, że złoto rządzi światem, tak jest, moi panowie! KONTROLER CELNY PRAM (oparłszy się rękami o stół, mówi uroczyście ale spokojnie)...."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 41
" HAMAR (przestraszony) . Aha, prawda! (biegnie do okna i powraca). Niemam przy sobie chustki, musiałem ją tam zapomnieć. TJÄLDE.   Weź moją (wyciągają) . Że też w niczem a niczem nie można się. spuścić na ciebie! — Masz go, — teraz za późno..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 42
" może aniżeli ja... (wszyscy patrzą się na siebie ze ździwieniem) . Dla tego wolno mi twierdzić, że podobna działalność przynosi błogosławieństwo miastu, tej okolicy i temu krajowi... Zatem za pomyślność tego domu! WSZYSCY.   Za pomyślność! HAMAR (daje znak..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 43
" JACOBSEN. Jak mam milczeć, kiedy takie przeklęte... TJÄLDE (rozkazującym tonem) . Pan pastor ma głos. JACOBSEN. Przepraszam. PASTOR (słabym głosem) , Jako opiekun duchowy tego domu, szczęśliwy jestem, że mogę pobłogosławić dary tak szczodrze rozsypane na..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 44
" KUNCONA (do Holma przechodząc). Ten gbur ma także gadać? (staje przed Lindem) . Panie konsulu, czy mogę mieć zaszczyt? (trąca się z nim, inni tak stają jak gdyby nie chcieli słyszeć Jacobsena). JACOBSEN (bardzo głośno) . Moi panowie! (pauza, — nagle Jocobsen..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 45
" PRAM.   Dzielnie, dzielnie było, mój Jacobsen. (porywa jego rękę, Lind nadchodzi a Pram odstępuje z uszanowaniem), LIND.   A mogę ja się z panem trącić, panie Jacobsen? JACOBSEN.   Dziękuję bardzo, ale ja sobie prostak. LIND.   Lecz zacny..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 46
" LIND.   Ah! — wszak pan jesteś — pan co mi opowiadałeś o kasztanie — zięciem; — przepraszam, żem nie uważ... HAMAR.   Nic nie szkodzi. LIND.   Żegnam! HAMAR.   Szczęśliwej, podróży panie konsulu! LIND   (zimno do Holma) ...."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 47
" LIND.   Bardzo dziękuję (chce się uwolnić). PASTOR.   Do powrotu w miłą ojczyznę, ten kraj luby, który... LIND.   Przebacz panie pastorze, ale czas nagli. PASTOR.   Czy mogę podziękować panu konsulowi za te wspólną godzinę, która..,..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 48
" WALBURGA.   Bo nie chcę. TJÄLDE (patrzy na nią ale milczy — porywa dwie serwety, i trzymając po jednej w każdej ręce, powiewa niemi wołając): Do widzenia! SIGNA.   Odprowadzimy czółno aż do zakrętu! WSZYSCY.   Tak. tak (biegną na dół po..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 49
" TJÄLDE.   Konsula Lind z Chrystyanii. BERENT.   Tak? TJÄLDE.   Proszę pana usiąść. BERENT.   (Kładzie kapelusz i palto na stołku przy drzwiach, potem postępuje zwolna naprzód, siada przy stole i wyjmuje dokumenty z kieszeni). TJÄLDE (siada..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 50
" BERENT.   Lecz banki muszą się właśnie na tych cenach opierać, i w tej mierze jużeśmy się nawet porozumieli. TJÄLDE.   Mnie też to otaksowanie nie obchodzi już teraz, ale ci których to dotyczy, zaprotestują. BERENT.   Bądź co bądź, ja sumę 84, 000,..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 51
" dzie tę posiadłość. — tak, to nawet jest najprawdopodobniejsze. TJÄLDE. Wiec mnie pan już ztąd wyrzuciłeś? BERENT.   W obec wszystkich moich obliczeń, muszę mieć przed oczami sprzedaż. TJÄLDE. A za jaką cenę? BERENT.   Za mniej niż polowe, to jest......"

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 52
" BERENT.   Banki czy ja, — wszystko jedno — skoro jestem ich pełnomocnikiem. TJÄLDE.   Podobna zuchwałość!... BERENT.   Każda chwila jest drogą. TJÄLDE.   Więc mój bilans ma być oddany bez mego zezwolenia? Jestto nikczemne oszukaństwo...."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 53
" TJÄLDE.   Okrucieństwo pana przewyższa wszystko co o panu słyszałem. Nie wiem, dlaczegom panu już dawno drzwi nie wskazał, lecz czynię to teraz. BERENT.   Tą drogą pójdziemy wkrótce obaj — wprzódy jednak musimy się porozumieć co do oddania massy upadłości..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 54
" TJÄLDE.   Na jakież podstępy narażony jest uczciwy człowiek! Więc od miesiąca otoczony jestem szpiegami! Wkradają się do mego domu, wydzierają mi chytrze wiadomość o stanie mych interesów! (z wielką siłą) . Lecz ja przełamię to zaklęte koło, a pan dowiesz się..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 55
" wtrącanie się, byłbym tego dokonał. Lecz pojadę jeszcze za nim... Nie pojmujeszże pan że za 3 miesiące przyjdę do równowagi... wyjaśnię panu zaraz że... BERENT.   Że pan z jednego złudzenia wpadasz w drugie. Przez 3 lata, od miesiąca do miesiąca, łudziłeś się pan..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 56
" TJÄLDE.   Zobaczysz pan (coraz hardziej wzburzony) . Nie pomożesz mi pan pod żadnym warunkiem? BERENT.   Nie. TJÄLDE.   Na wszystkie piekła! — I pan się odważasz?... BERENT.   Tak. TJÄLDE (ochrypłym ze wzruszenia głosem) . Pan nie..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 57
" BERENT.   Zrobiłbym propozycyę: zastrzel pan... zastrzel pan naprzód siebie a potem mnie. TJÄLDE   (zbliża się do niego i przykłada mu pistolet do czoła) . Ukrócę wnet ten niewczesny żart! BERENT   (powstając żywo i wyjmując papier z kieszeni) ...."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 58
" pan zastrzelić na rumaku pańskiego ostatniego kłamstwa (zbliżając się mówi ciszej) lepiej wszakże... odrzuć pan precz wykręty, a wtedy bankructwo więcej ci przyniesie czci aniżeli to pańskie bogactwo. TJÄLDE (upuszcza pistolet i wybucha płaczem. — Cisza). BERENT...."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 59
" nim robotnikiem w swej fabryce, aniżeli przechodzić po raz drugi te same cierpienia. TJÄLDE.   Stokroć razy wolałbym! BERENT.   Bądź więc pan uczciwym — i podpisz! TJÄLDE (klękając przed nim) . Litości, litości! Pan niewiesz, czego odemnie żądasz...."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 60
" BERENT.   Pan nie masz odwagi wziąść na siebie następstw tego czynu? TJÄLDE.   Tak — nie mam. BERENT.   Powiedz raczej — że nie masz odwagi prawdą życie rozpocząć na nowo? TJÄLDE.   Tak. BERENT   (wstając) . Żal mi pana......"

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 61
" BERENT.   A teraz jeśli pan lub należący do ciebie, potrzebować mnie będą - dajcie mi znać. TJÄLDE.   Dziękuje. BERENT.   Bądź pan teraz tak dobry i otwórz mi drzwi. TJÄLDE. Przebacz pan — zapomniałem. BERENT (biorąc kapelusz).   Czy..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 62
" AKT III. W KANTORZE. Scena pierwsza. Tjälde, później jego żona. TJÄLDE (sam — siedzi na stołku w tej samej postawie co przy końcu aktu drugiego — nagle zrywa się). Co począć?.. Po niej przyjdą dzieci... po nich ludzie moi... a potem ci wszyscy inni!.. Gdybym..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 63
" a potem wszystko pozostawię za sobą (przestrasza się posłyszawszy szelest na schodach) . Kto tam? ŻONA (na schodach).   Kazałeś mnie zawołać? TJÄLDE.   Tak (przypatrując się jej bystro).   Schodzisz z góry? ŻONA.   Odpoczywałam..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 64
" ŻONA.   Tak. Przyniosę torbę. (Tjälde podpiera ją gdy wchodzi na schody).   TJÄLDE   Będzie ci lepiej.   ŻONA.   Gdyby tylko tobie było lepiej.   TJÄLDE.   Każdy musi dźwigać swój krzyż. ŻONA (opierając się o..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 65
" TJÄLDE     (bierze ją, ona schodzi zwolna) . Cięższa mi była ostatnim razem. ŻONA.   Tak? TJÄLDE   Musze w nią włożyć papiery (idzie do pultu, kładzie złoto i papiery w torbę) . Lecz drogie dziecko, — ta jest jakieś złoto?..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 66
" ŻONA.   Módlmy się... prośmy Boga i Pana o pomoc. (wybucha płaczem) .   TJÄLDE.     (milczy) . ŻONA.   Henryku! (pada na kolana) . Widzisz — tu rozum ludzki nic nie podoła. TJÄLDE.   Ale ja wiem, że i to nic nie..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 67
" Scena druga . Ciż i Walburga. Walburga ukazuje się na schodach, gdzie ujrzawszy rodziców przystaje. ŻONA.   Czego chcesz, moje dziecię? WALBURGA (walcząc ze wzruszeniem) . Z mego pokoju ujrzałam policyę przed naszym domem — a teraz nadchodzą pachołcy sądowi...."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 68
" Scena trzecia. Ciż i Jacobsen. JACOBSEN (wchodzi przez kantory. Tjälde nic widzi go aż gdy stanął tui przed nim — ujrzawszy go wyciąga ręce z prośbą, ale Jacobsen idzie wprost na niego i mówi tonem ochrzypłym z gniewu: )   JACOBSEN. Oszuście! TJÄLDE. (cofa..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 69
" zapłacić będę w stanie — i jako człek shańbiony żyć będę musiał i umierać. Cóż pani powie na to? ŻONA (milczy) . JACOBSEN (do Tj ä ldego, który patrzy nań błagająco) . Słyszysz? Ona milczyć musi. — Łotrze! ŻONA.   Zlituj się. JACOBSEN...."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 70
" bom ja winien więcej niż przez całe życie zapłacić będę w stanie — o, to straszne droga pani — okropne! i w cóż się teraz obrócą wieczerze spędzane razem z memi dziećmi — w cóż nasze święta wesołe? — Lecz posłyszysz ty o mnie łotrze! — godzinami całemi będę..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 71
" (Sannas i administrator podchodzą do okna — Jacobsen do ostatniego). JACOBSEN.   To robotnicy z warsztatów i fabryk (do żony)   Robota wstrzymana, dziś dzień wypłaty a pieniędzy nie ma! TJÄLDE. (zrozpaczony, podchodzi naprzód) . Zapomniałem i o tem!..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 72
" go ) . Pan raczy mi oddać klucze do pokojów i szaf, należących do pańskiej rodziny. ŻONA   (odpowiadając za męża).   Gospodyni pójdzie z panem — Sannäs'ie, oto są klucze. ADMINISTRATOR   ( rzuciwszy okiem na bogaty łańcuch Tj ä dego ) ...."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 73
" SIGNA.   Hamar, czyżby mnie ciotka Ulla nie przyjęła? HAMAR (po namyśle) . Albo ja wiem. ŻONA.   Słyszysz córko? W kilku godzinach nauczysz się więcej aniżeli wprzódy przez całe twe życie. SIGNA (przerażona szepcząc).   Czy myślisz, że i..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 74
" HAMAR.   Strzelam zanadto celnie (mierzy) . SIGNA.   Ojcze, jeżeli z tego okna strzał padnie teraz... TJÄLDE (podbiega) . Koń liczy się do massy upadłości tak samo jak rewolwer. HAMAR.   Minął już czas dawania mi rozkazów! (Tjälde rzuca się..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 75
" SIGNA.   Wiedziałam o tem. ŻONA.   Co takiego? WALBURGA.   I cóż dziwnego. Każdy dom zamożny ma swego porucznika, nasz zaś uciekł teraz na dobre. ŻONA.   Signo, dziecię moję! SIGNA (płacząc).   Matko! ŻONA.   Teraz znika..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 76
" WALBURGA.   Ale wiem co porzucam. SIGNA.   A ja która tylko będę dla was ciężarem, bo nic nie umiem... WALBURGA. Zawsze coś umiesz - a jeżeli inaczej być nie może, bądź sługą. Czyżto nie lepiej aniżeli żyć z upadłości? o nie! ani dnia, ani godziny!..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 77
" handel temi zwłaszcza rzeczami, które handel na wielką skalę pomija. Zysk mój ztąd — blizko 7,000 talarów, śmiem oddać panu w najwyższej wdzięczności, bo przecież panu jedynie zawdzięczam to, żem go powiększyć zdołał — pan zaś potrafisz z niego wydobyć więcej odemnie...."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 78
" tu na chwile. (służący odchodzi) . Może wcale nie przyjdzie, gdy się dowie że to ja go wołam. (podsłuchując)   Nadchodzi. (idzie na front) Scena szósta.   Walburga i Sannas. SANNÄS (zatrzymuje się ujrzawszy Walburgę, poczem chowa szybko ręce swe za..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 79
" SANNÄS   (patrząc na nią nieśmiało) . Czy pani ma jeszcze co do rozkazania? WALBURGA (z uśmiechem) . Rozkazania? Nie mam nic do rozkazania. — Ofiarowałeś się pan i nadal pozostać u mego ojca? SANNÄS.   Tak... to jest... jeżeli ojciec pani zechce...."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 80
" kilku do siebie. Obiecują mi też bardzo dobrą posadę natychmiast. WALBURGA.   Rzeczywiście?... A dlaczegoż nie przyjęłeś pan od dawna tak korzystnego miejsca? SANNÄS   (milczy). WALBURGA.   Uczyniłeś pan wiec ofiarę, zostając tak długo u nas?..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 81
" Przyzwyczaiłaś sio też pani być bardzo gorzką i bardzo niesprawiedliwą. WALBURGA (zrazu zmieszana, potem mówi dalej łagodnie) . Nie mów pan tego, Sannäsie. Przecież nie przez gorycz lub niesprawiedliwość, przypominam panu jego przyszłość pragnąc panu oszczędzić..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 82
" WALBURGA (surowo) . Panie Sannäs! SANNÄS. (przystając) . Mogłabyś pani łatwo poczerwienić sobie swoje (podnosi głowę dumnie). WALBURGA (po pauzie, hamując się) . Niech i tak będzie — obraziliśmy się wzajemnie. Lecz dlaczegoż nie mamy sobie i przebaczyć?..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 83
" jeszcze: Poproś pani swego ojca o rękę i zatrzymaj ją silnie w swojej — będzie to lepiej, daleko lepiej aniżeli opuszczać go w tym samym dniu, w którem go spotkało nieszczęście. Byłoby to nawet uczciwiej aniżeli troszczyć się o moją przyszłość, bo o tę sam się postaram..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 84
" TJÄLDE.   Jakto?   WALBURGA. Bo i ja więcej was nie opuszczę, ale pozostanę na zawsze.   TJÄLDE.   Ty Walburgo? WALBURGA.   Tak, chcę przecież znaleźć miejsce w kantorze — więc gdziebym go znaleźć mogła jeżeli nie w twoim?  ..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 85
" miłością, zwyciężyć się nie da. Teraz wszyscy staniemy na stanowiskach, gdzie ty wprzódy sam tylko byłeś. Dobre duchy otoczą cię — gdzie tylko okiem rzucisz wszędzie spotkasz wesołe tylko spojrzenia — a przy obiedzie i wieczerzy, siedzieć będziemy razem tak jak wtedy, gdyśmy..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 86
" AKT IV. W trzy lata potem. Dzień jesienny nad brzegami Norwegii. Głębię sceny tworzy otwarte morze — z prawej widać wybiegający cypel lądu — obok statek z rozwiniętemi żaglami. Na lewo w głębi drewniany domek, z którego z frontu, wielkie otwarte okno. Widać przez okno w..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 87
" ŻONA. A gdy sobie przypomniemy burzę, co szalała przed dwoma dniami! TJÄLDE.   To tak jak gdybyśmy teraz przypomnieli sobie burzę, która przed trzema laty zawichrzyła nam życie. Wierzaj mi, że tej nocy myślałem o tem. ŻONA.   Siądź tu przy mnie. TJÄLDE...."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 88
" TJÄLDE.   Być przez nas pieszczoną ale nas pieścić jeszcze więcej. WALBURGA (w oknie) . Skończyłam już bilans. TJÄLDE.   Czy tak wypadł, jak mówiłem? WALBURGA.   Prawie. Mam go zaraz wnieść w główną księgę? TJÄLDE. Cieszysz się..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 89
" ŻONA. Wyborna moje dziecię, możeby tylko trochę jeszcze... lecz nie, jest doskonałą. Jakaś ty zręczna! SIGNA.   Prawda? — Sannäs wróci prędko. ŻONA. Ojciec mówi, że lada chwilę. TJÄLDE (przy oknie) . Poczekaj, wejdę do domu (wchodzi do Walburgi) ...."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 90
" TJÄLDE . No i cóż?   SANNÄS.   Skończyłem.   ŻONA.   A jak?   SANNÄS.   Tak prawie jakeśmy się spodziewali.   TJÄLDE.   A więc tak, jak obliczał adwokat Berent?   SANNÄS.   Zupełnie, tu może pan..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 91
" ŻONA.   Co mówił Jacobsen, zacny Jacobsen? SANNÄS.   Był mocno wzruszony — jak zwykle. Zapewne dziś tu jeszcze przybędzie. TJÄLDE.   (przeglądając papiery) . A Berent?   SANNÄS.   Zaraz tu za mną przyjedzie — mam od niego..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 92
" TJÄLDE.   Zapewne, lecz... mój Sannäsie... powiedz co to wszystko ma znaczyć? — Powiedz przyczynę! ŻONA.   Czyż się pan tu szczęśliwym nie czujesz, tu gdzie cię wszyscy tak szanują?   TJÄLDE.   Tu także masz równie świetne widoki na..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 93
" w którym o wam tem mówię i odjechać pragnę... Inaczej, byłoby mi zbyt boleśnie.   TJÄLDE.   Ale w takim razie, musisz chyba mieć bardzo ważną do tego przyczynę?... Czy zaszło coś takiego... co, co... podróż twoją czyni konieczną? SANNÄS (milczy) ...."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 94
" ŻONA.   Ja nie pojmuję nawet, tego kawałka ziemi bez Sannäsa. TJÄLDE.   Może wejdziemy do domu droga żono? ŻONA.   Tak — bo tu i tak w tej chwili nie bardzo mi przyjemnie, (zawozi ją do domku) .   SIGNA (która chce zabrać Walburgę,..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 95
" SANNÄS. Przebacz pani — ale dziś nie mam usposobienia do żartów (chce odejść). WALBURGA (patrząc na niego) . Czy takiem ma być nasze pożegnanie? SANNÄS (zatrzymując się) . Miałem zamiar dziś popołudniu pożegnać się z całą pani rodziną. WALBURGA..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 96
" WALBURGA.   Dlaczego byliśmy w takiej zgodzie w pierwszym zaraz roku a nawet dłużej? Czyś pan pomyślał nadtem? SANNÄS.   Tak — zdaje mi się dlatego, żeśmy o niczem innem nigdy nie mówili tylko o interesach. WALBURGA.   Pan byłeś moim nauczycielem...."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 97
" kobieta przebywająca za granicą lub w stolicy dla zabawy, zupełnie inną być musi od tej, która we własnym domu pracować musi, jeżeli chce spełniać zadanie swego życia. Wtedy ocenia ona ludzi inaczej. Ci, którzy się jej przedtem wydawali znakomitymi, zeszli na maluczkich tam, gdzie..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 98
" SANNÄS.   Pojmuje pani zapewne, z jaką przykrością przedłużam tę rozmowę (chce odejść) . WALBURGA.   Lecz nie odejdziesz pan przecie, nie naprawiwszy tego o co pana proszę? SANNÄS.   Czego? WALBURGA. Czegoś bardzo dawnego. SANNÄS.  ..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 99
" swą rękę — i to dlatego tylko żeśmy pańską pomoc przyjęli. Zdawało się panu. że nie jesteśmy względem siebie swobodni. Tego było zanadto, więc jeżeli mi pan nic powiedzieć nie chcesz, ja to uczynić muszę. SANNÄS   (klęcząc) . Pani! WALBURGA.  ..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 100
" SANNÄS.   Nie mów więcej droga pani! Masz zbyt wielką nademną przewagę, zatem nie prowadź mnie do zbrodni, bo byłoby zbrodnią wielką, postawić dwoje Judzi w fałszywym do siebie stosunku, tak iżby się wkrótce odepchnęli, ba! może i znienawidzili. WALBURGA.  ..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 101
" WALBURGA.   Przepraszam — ojciec mój jest tam. (wskazuje na lewo a sama odchodzi szybko naprawo).   BERENT.   Nie bardzo nas grzecznie przyjęto. JACOBSEN.   A możeśmy tu i wcale niepotrzebni. BERENT (śmiejąc się) . I mnie tak się zdaje —..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 102
" TJÄLDE.   Jest jeszcze. BERENT.   Co do mnie — mógłbym od uciekiniera oddać pokłony.   TJÄLDE (zdziwiony). BERENT.   Mówię o poruczniku kawaleryi. TJÄLDE.   A!... Czyś go pan widział? BERENT.   Na parowcu — na którym..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 103
" BERENT.   Jacobsen podwiózł mnie tutaj. Bawiłem się doskonale przez drogę, bo Jacobsen oryginał jakich mało. JACOBSEN (podejrzliwie do Tjäldego) . Co on chce przez to powiedzieć? TJÄLDE.   Żeś jest innym od wielu ludzi. JACOBSEN.   A tak? — ale..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 104
" WALBURGA   (idzie za mm, znajduje go i śmieje się). SANNÄS   (wychodzi) . Widzi pani — że się śmiejesz ze mnie. WALBURGA.   Mogłabym i płakać. SANNÄS.   Nie, to omyłka — pani niepatrzysz tak jasno jak ja. WALBURGA.   A któżto..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 105
" inni wiedzą także. Bogu dzięki nie same tylko złe czyny znane są całemu światu. SANNÄS.   Czarujesz mnie, droga pani... WALBURGA.   (z przyciskie) . Jeżeli sądzisz że pochlebiam, zróbmy próbę. Adwokat Berent nietylko że należy do najlepszego towarzystwa,..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 106
" SANNÄS   (który tego nie słyszał — podnosząc się) . Przebacz mi — walka była długą i twardą — jestem pokonany! (odwraca się — aż do końca ukazuje się wzruszonym). WALBURGA.   Sannäsie! Chodźmy do matki. SANNÄS   (odwrócony) . Ja..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 107
" WALBURGA.   Nie dziw się temu — on i mnie mówi ciągle pani. ŻONA (do Tjäldego) . Lecz gdzież nasi przyjaciele? TJÄLDE.   Adwokat jest tam w kantorze. BERENT   (z okna).   Zaraz z przyjacielem moim Jacobsenem, złożymy życzenia (wychodzi)..."

Bankructwo : obraz sceniczny w 4-ch aktach - strona 108
" WALBURGA.   Sanuäs... SANNÄS   (biorąc jej ramię, szepcze gdy odchodzą) . Jest-że to rzeczywistością, że idziemy ramie w ramię? (Berent i Signa za nimi, potem Jacobsen). TJÄLDE (chce żonę posunąć na krześle do domku — zatrzymuje się jednak i..."